Welcome to my dreams

CHIBAI

Thanks for visiting my page. Most of the writings are in Mizo (Lusei/Lushai/Duhlian) [a native language of Mizoram], but there are also some english postings written by me and my good friends. I do hope that they are of some value to you in your daily journey of life. You can check out all the writings from this link:

Contents (Thuziak awmte)

The postings are categorized into five labels, which can be seen at the end of each posting. If you want to get a view of all the postings labelled under that category, you can do so by clicking it at the particular label name. The labels are:

# English Articles
# Mizo thuziak (Lusei Articles)
#Other Language Articles ((Hindi/ Bengali/ Mizo: Hmar/Paite/ Kuki/ Lai/ Mara)
#Informative (Hriat Zauna)
#Mind Bogglers (Ngaihtuah peih te tan)
#Songs (Hla)/ Poems (Chang)/ Quotations (Thusawi)/ Skit

Ka page-a i rawn len luh ve avangin ka lâwm e; sâp ṭawng leh mizo ṭawnga kei leh ka thiante thuziak bakah thil tangkai tur nia ka hriat te ka târ chhuak ve nual a, midangte tâna thil hlâwkthlak tak a nih hi ka thil duh leh thlahlel ber a ni. Thuziakte chu he link aṭang hian i en thei ang:

Contents (Thuziak awmte)


Kan ram leh hnam tluchhe mêk hi ka vei ber mai a ni a. Politician tha leh fel te chu an awm nual ang, mahse kan political system hi a corrrupt tawh a, mi pahnih khat thatin awmzia a awm lo, a system tawp hi thlak a ngai a ni. Ṭhalai, ram leh hnam hmangaih tak tak te hi infawmkhawma bloodless revolution siam a hun ta. Kawng lehlamah kan politician te hi dem ngawt theih pawh an ni lo... Ram leh hnam hi hmangaih hi a ṭul a, i lo hmangaih ve a nih chuan an dinhmuna ding thei turin i inpeih em ka unau?? I ramin a ko che... Ram hruaitute puih theihnaah puih an ngai, puih theihloh chinah tih tur neia kan inhriat chuan ti ang u...

Pu Keivom pawhin tihian a sawi hial a: Ram le hnam ta dinga tu am a na martar chang: lu latu am a lu lak? Pawlitiks khawvela chu, voisuna chawimawia um kha a zingah khaihlumin a um thei a, voisuna tuolthattu Barabbas kha suolna nei lo Isu aiin insuo a ni daih thei bok. Voisuna “hossana’ tia lawm luttu rawl kha a tukah ‘Kraws-ah hemde rawh’ tiin a’n thlak thut thei. Voisuna martar chang kha a tukah tuolthattua puong a ni thei. Voisuna hel hmang le tuolthattua ngai kha a zingah zalenna suolsuoktu, hnampa a hung ni thei bok. Chu ngirhmun tar langna, Robert Browning hla phuok, College kan kai laia kan inchuk ‘The Patriot’ châng tawpna tlar hmasa tak “Thus I entered and thus I go!” ti lai tak khah kha ka zuk hriet suok vang vang chu tie! Ngaituo a suksei ngei.

Ram leh hnam tân enge tih theih i neih ??
[Zoram/Zogam ( not only Mizoram, but a 'Greater Mizoram', the land of the Zos, Zofate chenna ram zawng zawng) thar i siam ang aw...

Zofa - Doesn't matter if you are a resident of Mizoram or if you are a half-blood, as long as a drop of Zo blood flows through your veins... you are my brothers and sisters...

"Lung lungrual zain aw,
Ram kanhnam duhdaw in maw?
Tlangkhatin tlangdang thliar dan lo;
Hnamkhat le hnamkhat cawimawi in,
Zo nunmawi lungrual tein,
Sumtual run rem tlang uh si.
"


Mizoram mi ni loin thlahpawlh pawh ni la... Zothisenin a bual chhung che chuan thlahtu thuhmun kan ni e ka unau..

Zofate hi kan inzarpharh zau ve tawh a, Khawthlang ram changkang deuh zawka awm te phei hi chuan min rawn la hre ve thin angem aw ka ti fo thin. Mahse khawiah pawh awmin enganga mi hlawhtling niin kan ram leh hnam hi ngai loin inhre mah ila kan thisen zunzamah Zothisen a luang tlat si avangin tunge kan nih hi i theihnghilh lo ang u.

"Aw i pianna zolei gam, Etlawm sa'ng e,

Aw a etlawmsa zuun lai leng;

Paakbang in hong lun diing a, Tul lou diing hi,

Aw a etlawmsate giabang zuun lai ni."

Ram tana martyr te hming a dai tawh dawn si lo a, ṭhangtharte chakna petu an ni zawk ang.


"Ram le hnam ta dinga mi tlawmngai hai le
Hringna chen lo inhlantuhai leiin,
Ei hnamin par ang vul ni la nei ngei a ta,
An sakhming thangthar lai mawi zuol a tih.
"

A tawp ber atan, kan rinna tifamkimtu, chung Pathian nung pakhat dik tak kan neih hi hre rengin kan nitin (minute tin) hun i hmang ṭhin ang u. Sualna kan nei theuh e; mahse ṭhat tum mi chuan hma a sawn a ni tih hre thar leh bawk ila.

"Engtiknge Sappui nun ngai lo rengin,
ka nghakhlel, kan lenna hun tur chu...."

Samuel Lalrozama Hmar (Sammy)

s/o Dr.Thangchungnunga

sammywalker@rediffmail.com

sammylrza@gmail.com

ace_of_samz@yahoo.co.in

Mob: +91-9886447684

+91-9612732554


Wednesday, October 10, 2012

Mizo: I LO ṬAWNGṬAI ANG U



"Aw Lalpa vawiinah he hmun tlawmte aṭang hian i malsawmna vangin internet khawvelah cheng vein facebook te ka lo bih ve theih avangin ka lawm e. Heti ang thil te hi ka chan ve tur reng leh ka neih ve tur rèng emaw ka lo ti ṭhin a, amaherawhchu kei anga vannei ve lo, ni khata chaw vawi khat ei pawh nei ṭha mumal lo an awm tih ka hriat te hian 'i malsawmna ka tan a va hlu em!' ka ti ta.

"Sap ṭawng thiama technology changkang tak hrethiam ve sawih sawih theia ka awmte hi ka thiamna leh sum neih vang emaw te ka ti ṭhin a, mahse a lo ni hauh lo mai, lehkha zir tura mel tam tak kea kala electric pawh nei lo inchhung khura khawsa, sikul ban veleha hna thawk tura feh chhuak ṭhin an awm a ni tih ka hriat te hian bianga mittui luanga lawmthu sawi tur ka nih zawk zia ka inhrechhuak.

"Ka nitin nun hman dan hi ka ning fo ṭhin, ka chaw ei dawhkana eitur tuihnai te hi ka hne ṭhin; ka khum mutna te ka sawisel fo; zing ni eng hmua hna/zirlai zawm tura ka feh chhuak te hi peih lo takin ka kal hne hne a, chhuanlam siamin kal loh fo ka ching bawk. Mahse mutmu tuahna tur 'in' nei lo leh silhfen pakhat bak nei lo a khawsa leh ramtuileilo/piangsual (kea kal thei lo leh mitdel ldt.) ka hmuh tak chinah hi chuan insawisel loa lawm zawk tur ka lo nih zia ka inhre chhuak a, taksa peng ka nei kim hrim hrim pawh hi malsawmna a lo ni si a i hnenah lawmthu ka hrilh a che.

"Mi dinhmun awh tam tak ka lo nei ve ṭhin a, vanduai ka in ti fo bawk. Amaherawhchu ka thiamna ho té leh ka nun mawi tak leh mi puihna thinlung ka neih te hi mi ṭhenkhatin an lo awt ve ṭhin a ni tih ka hriat hian kan phak tawk ṭheuhah fakawm/chhuanawm kan ni thei a, i zarah hei aia sang hi kan thleng ṭheuh thei bawk a ni tih ka inhrechhuak a, vanduai reng awm loin duh taka i mi siam vek kan nihzia ka hre chhuak.

"Äw Lalpa ka ram leh hnam tan ka ṭawngṭai a, kan hruaitute hi finna pe thar fo turin ka dilsak e. I tan hian tih theih ka nei tlem hle, amaherawhchu he ram leh hnam (MIZO society) tana ka theih tawk ka chhuah hian i rawng ka bawl a ni tih a tharin min zirtir ang che. Ka unaute rèl ching loa ka hamangaih thar theihna'n leh ka nu leh pate ka chawimawia hnam dang zinga i hming ka tihṭhat theihna'n min pui ang che.

"A tawp berah chuan he Facebook, ka nun lairil luahtu pawihmawh tak pakhat, hi a ṭangkai thei ang bera ka hman zel theihna'n finna thar min pe leh ang che. Amen."

Tuesday, October 9, 2012

Mizo: TUALTE VANGLAI

THUMUHNU

TUALTE VANGLAI
(kum 1800…… )

Tunlai chuan Tualte Vanglai han tih hi, thil awm lo lutuk, fiamthu nuihza siamna emaw tih a awl thei hial atawh awm e. Mahse thil awm tak tak, awmze nei leh pawimawh fe a ni.

Lal ropui Vanhnuailiana khua a ni a Tualte hi, a vanglai chuan ropui dan chi hrang hrang a nei:

1. In tam tak awmna khua a ni. In sangkhat (1000) a awm. Tun hmaa Mizoram khaw lian lo awm tawh Dungtlang (in 3000 awmna) leh Selesih (in 7000 awmna) aia a ropui na chu Dungtlang chu lal pathum, Buara, Huliana leh a pa Bulpuia awp a ni a; Selesih pawh Sailo la Kawlha hoa lal pasarih awp a ni. Tualte Vanglai erawh lal pakhat hnuai a ni.

2. Pasalṭha hmingthang leh lar tak tak awm tamna khua a ni. Vana pa (Thangzachhînga), Chawngduma, Tawkthiala, Zampuimânga, Darphuka, Chhunkeua, Zabiaka, Darbuta, Chalkhenga, Darkuala, Darruma leh Keikawla te an awm.

Naupang infiamnaah pawh an indo lema, pasalṭha lema changin, “Vana pa ka tlang ngai lo,” “Chawngduma ka tawlh ngai lo,” tiin an inbei lem ṭhin.

Tualte Vanglai tawp na chhan chu Mizorama thil rapthlak tak lo thleng Mautam hmasa ber vang a ni, kum 1861-ah (mautam hi a hnu 1911 leh 1956 –ah a thleng leh). Hmun hrang hrangah an kal darh ta a, Vanhnuailaian paw’n Lungdup a pan. An ngaihtu sawiin “Tualte Vanglai chuan” tiin an sawi ṭhin a. a ropui thei em a, a hunlai hmu ve lotu tan chuan a awihawm loh zawk a, chuvangin mite’n fiamthua dawt sawina’n an hman phah ta a ni.

“Tualte vanglai chuan fur chhe lai berah pawh feh kal hmasate kal laia diak leh nal em em hi a kal hnunhnungte thlen meuh chuan a lo vaivut hman vek tawh a, a khu ram ram thei a ni,” tih te hi mipui tamzia sawina a ni a, a hunlaia an sawi tak tak a ni a; heti ang deuh hian fiamthu dang te a rawn piang chho zel a ni. Mizo history tiropuitu leh timawitu tling tak erawh a ni lawi si Tualte vanglai hi.

(Source: Mizo lal ropuite – Tribal Research Institute, Dept. of Art & Culture, Govt. of Mizoram)
(Pic source: miyzone blog)

Mahni ram leh hnam history hria a aṭha lai vawngnung zela, a ṭha lo lai aṭanga inzirtum mi chu mi ropui a ni ṭhin si a….

Mizo: POLITICS KA KHELH VE A NGAI !!



"Kan ram hruaitu dik lo tak mai pakhat, mipui chanai eizotu kan that a, a aiawh turin a ṭhutphah chu amah ang vekin a rawn luah leh a, chupa chu lo that leh pawh ni ila, amah ang vekin an rawn luah leh zel tho ang a lalna te chu... Chuvangchuan a system zawk hi a ni mawhpuh tur chu...

"Kan ram inrelbawldan kalphung hi thlak danglam phawt a ngai a ni. Kawng lehlamah chuan KEI hi chu system chu ka nih a ngai a ni. Rama rao thusawi hi a dik a ni, political power hi silai power aiin a chak zawk a ni. chu chakna chu ka neih a ngai a ni. Kan ram siamṭha tur chuan a fawng chelhtu ka nih a ngai a ni. Kawng thar ka zawh a ngai. Tun aṭang chuan a hnung aṭangin ka bei tawh lo ang a, a hma aṭang ngei-in huai takin ka bei tawh ang..."

_________________________________
He thu hi Paritala Ravindra (పరిటాల రవీంద్ర)(August 30, 1958 – January 24, 2005) sawi a ni. Ani hi Paritala Ravi tia hriat lar a ni a, Andhra Pradesh mi a ni. A pa leh unaupa chu anmahni party mi leh sate'n itsik vangin an thah hnu-in phuba a la ve a, local gang war hun rei tak a chhuak nghe nghe. An khaw MLA (a pa chu chupa PA chu a ni ṭhin a) leh midang te pawh a that. Chanhai leh rethei rahbeha awm te pawhin a hnenah an harsatna te an thlen ve ṭhin underground-a an awm lai chuan.

Tichuan Telugu film star N. T. Rama Rao ("NTR") chuan March 29, 1983 khan ram siamṭhatna'n party thar Telugu Desam Party chu a din a, Ravi pawh a sawm ve a, chuta a rilru siamna ṭawngkam chu a ni ka tarlan hi. Tharum leh thuziak leh sawi mai ai chuan mahni ngei kan ṭhatlai huna politics-a zuanluh ṭulzia a hrechhuak. Ravi hi cabinet minister a ni chho hial a, Member of Legislative Assembly (MLA) atan pawh Penukonda constituency, Anantapur district, Andhra Pradesh-ah ṭum nga lai thlan nawn a ni a, kum 2005 khan amah hawtute'n an that.

Engpawh ni se, nakkum inthlan a lo hnai a, kan ram ṭhalai ram hmangaihtute hi kan ding chhuak ve dawn lo'm ni? Tu emawin ram hmangaih vangin party thar te pawh an rawn din a ni thei, din lo pawh a ni thei, a ti hlawhtinga tihlawhtlinglotu chu ṭhalaite kan ni. Mahni ngei pawh politics-a zuanluha kan hna te kalsana ram leh hnam tana thawk tura inpuahchah pawh a va hun ta em! KEI hi ka tel ve a ngai a ni politics-ah hian, sawiseltu mai ni lo-a Politics-a kan zuanluh ngam a hun ta lo maw ṭhalaite hian?