Welcome to my dreams

CHIBAI

Thanks for visiting my page. Most of the writings are in Mizo (Lusei/Lushai/Duhlian) [a native language of Mizoram], but there are also some english postings written by me and my good friends. I do hope that they are of some value to you in your daily journey of life. You can check out all the writings from this link:

Contents (Thuziak awmte)

The postings are categorized into five labels, which can be seen at the end of each posting. If you want to get a view of all the postings labelled under that category, you can do so by clicking it at the particular label name. The labels are:

# English Articles
# Mizo thuziak (Lusei Articles)
#Other Language Articles ((Hindi/ Bengali/ Mizo: Hmar/Paite/ Kuki/ Lai/ Mara)
#Informative (Hriat Zauna)
#Mind Bogglers (Ngaihtuah peih te tan)
#Songs (Hla)/ Poems (Chang)/ Quotations (Thusawi)/ Skit

Ka page-a i rawn len luh ve avangin ka lâwm e; sâp awng leh mizo awnga kei leh ka thiante thuziak bakah thil tangkai tur nia ka hriat te ka târ chhuak ve nual a, midangte tâna thil hlâwkthlak tak a nih hi ka thil duh leh thlahlel ber a ni. Thuziakte chu he link aang hian i en thei ang:

Contents (Thuziak awmte)


Kan ram leh hnam tluchhe mêk hi ka vei ber mai a ni a. Politician tha leh fel te chu an awm nual ang, mahse kan political system hi a corrrupt tawh a, mi pahnih khat thatin awmzia a awm lo, a system tawp hi thlak a ngai a ni. halai, ram leh hnam hmangaih tak tak te hi infawmkhawma bloodless revolution siam a hun ta. Kawng lehlamah kan politician te hi dem ngawt theih pawh an ni lo... Ram leh hnam hi hmangaih hi a ul a, i lo hmangaih ve a nih chuan an dinhmuna ding thei turin i inpeih em ka unau?? I ramin a ko che... Ram hruaitute puih theihnaah puih an ngai, puih theihloh chinah tih tur neia kan inhriat chuan ti ang u...

Pu Keivom pawhin tihian a sawi hial a: Ram le hnam ta dinga tu am a na martar chang: lu latu am a lu lak? Pawlitiks khawvela chu, voisuna chawimawia um kha a zingah khaihlumin a um thei a, voisuna tuolthattu Barabbas kha suolna nei lo Isu aiin insuo a ni daih thei bok. Voisuna “hossana’ tia lawm luttu rawl kha a tukah ‘Kraws-ah hemde rawh’ tiin a’n thlak thut thei. Voisuna martar chang kha a tukah tuolthattua puong a ni thei. Voisuna hel hmang le tuolthattua ngai kha a zingah zalenna suolsuoktu, hnampa a hung ni thei bok. Chu ngirhmun tar langna, Robert Browning hla phuok, College kan kai laia kan inchuk ‘The Patriot’ châng tawpna tlar hmasa tak “Thus I entered and thus I go!” ti lai tak khah kha ka zuk hriet suok vang vang chu tie! Ngaituo a suksei ngei.

Ram leh hnam tân enge tih theih i neih ??
[Zoram/Zogam ( not only Mizoram, but a 'Greater Mizoram', the land of the Zos, Zofate chenna ram zawng zawng) thar i siam ang aw...

Zofa - Doesn't matter if you are a resident of Mizoram or if you are a half-blood, as long as a drop of Zo blood flows through your veins... you are my brothers and sisters...

"Lung lungrual zain aw,
Ram kanhnam duhdaw in maw?
Tlangkhatin tlangdang thliar dan lo;
Hnamkhat le hnamkhat cawimawi in,
Zo nunmawi lungrual tein,
Sumtual run rem tlang uh si.
"


Mizoram mi ni loin thlahpawlh pawh ni la... Zothisenin a bual chhung che chuan thlahtu thuhmun kan ni e ka unau..

Zofate hi kan inzarpharh zau ve tawh a, Khawthlang ram changkang deuh zawka awm te phei hi chuan min rawn la hre ve thin angem aw ka ti fo thin. Mahse khawiah pawh awmin enganga mi hlawhtling niin kan ram leh hnam hi ngai loin inhre mah ila kan thisen zunzamah Zothisen a luang tlat si avangin tunge kan nih hi i theihnghilh lo ang u.

"Aw i pianna zolei gam, Etlawm sa'ng e,

Aw a etlawmsa zuun lai leng;

Paakbang in hong lun diing a, Tul lou diing hi,

Aw a etlawmsate giabang zuun lai ni."

Ram tana martyr te hming a dai tawh dawn si lo a, hangtharte chakna petu an ni zawk ang.


"Ram le hnam ta dinga mi tlawmngai hai le
Hringna chen lo inhlantuhai leiin,
Ei hnamin par ang vul ni la nei ngei a ta,
An sakhming thangthar lai mawi zuol a tih.
"

A tawp ber atan, kan rinna tifamkimtu, chung Pathian nung pakhat dik tak kan neih hi hre rengin kan nitin (minute tin) hun i hmang hin ang u. Sualna kan nei theuh e; mahse hat tum mi chuan hma a sawn a ni tih hre thar leh bawk ila.

"Engtiknge Sappui nun ngai lo rengin,
ka nghakhlel, kan lenna hun tur chu...."

Samuel Lalrozama Hmar (Sammy)

s/o Dr.Thangchungnunga

sammywalker@rediffmail.com

sammylrza@gmail.com

ace_of_samz@yahoo.co.in

Mob: +91-9886447684

+91-9612732554


Showing posts with label Mizo Thuziak (Articles). Show all posts
Showing posts with label Mizo Thuziak (Articles). Show all posts

Friday, April 8, 2016

Mizo: SUAHSUAL LAI NUN




Chutia zanriah ei kham hnu chuan vêngsâng nula hmelțha tia an sawi  model bawp sei kheh vâr tleitiri, inkhelhna hmun hrang hranga club țhenkhat tana ding chunga bawp lo khawkherh ve tawh chu rîm turin ka inpuahchah a. A pa lah chu sawrkar officer ei ru lian a ni a, a sâng angreng sia a kal gui gui reng a. A lal lutuk a thawh tur hna a nei lo va, nalh tak taka incheia len zuar zuar a ni mai. Darthlalangah ka in en a, “Kei Samu Rozama hi, ka hmêl hi chu chhe ve mah se, ka confi ve tawk a ni, nula bêm thluk theih loh nei turin ka mâwi lo,” ka ti a. Engineer te ka lo ni ve bawk sia, hlawh lak tirh a ni bawk nen, pocket pawh a groom khawp mai. “Lêng mualpho turin ka chhuak ve tumhrang a, chhai thlu lo mah ila, ‘bawh thut policy’ hmang chuan ka bawh thlu tho tho ang,” tiin beiseina nen hma lam panin ka feh chhuak chhat chhat a
_________
Kawngkhar ka’n kik a, a kut no tak chuan a rawn hawng a, a mitmeng paw riai mai ka han hmachhawn chuan ka tui ral lo chauh a. Thingpui no kan han dawm dun a, a bawp chu ka mitmeng zawnah a rawn awm tlat zel mai a. “Nula mar vâr khup bil tuih maite hian ka mit chu a lo la ber mai zawng a nih hi,”  ka ti a. Nula chuan a lû a na tih a sawi a, thâwk dan dik inzirtir a ngaih thu ka hrilh a, a âwmbâwr chu a thâwk rualin ka han hmehsak a. A la dam mai si loh vangin a mal zùt a ngaih thu ka hrilh a, kan han țan a, a dam deuh thu a sawi a. Mahse, zan a rei a, haw a ngai si, eng thu nge kan inchah dawn tia ka ngaihtuah lai chuan varțian bawhâr a lo khuang a,  “It’s now or never,” ka tia ka bawh thut a, a lo chak angreng sia, gas a pu ngun bawk a, tui kang a nghak țhin nen, chhip lei vaw zawngin min paih a, ka kung fu thiamna ka hmang hman lo va.  “I hope sang mai a nih chu a,” min ti a, kei chuan a pawnfen silhna kawng bawr thlir pahin, “Teuh lo mai, ka hope hniam ruih ruih teh asin,” ka ti a. Eng pawh ni se, piangthar tan haw a hun a. Kawngkhar khar pah chuan, “Ka lo țang n amah mah a ni,” a ti ri chu ka bengah a khawk a.
_________
Chutia haw kawnga zan thim ruih maiin ka thinlung a rawn kah èn lai chuan lungtum lian tak mai hian min rawn vawm thawi thuak a. Insual leh martial arts lam chuan ka thisenah a luan tawh vangin ka sa nghal phat a, “Tute nge ni phiangsen!! Thih duh loh chuan posi lak ve nghal rep rep mai tur, nuam leh dawn rep rep lutuk. Hei ngei hi a nih hi dil loh zawk malsawmna an tih chu,” tiin ka hawi chho va. “Kan chova kan zawn pawh ni lo, mi’n min vawm hmasak chuan tlangval laia kohhran upa pawh ni ila vawm let ve mai ta lawng, thu țha inhrilhna hun a ni tawh lo, lung phenah hawi pawt heu mai tur,” ka ti a, lungin ka vawm ve nghal a. An awmna lam ka pan chho va, “Pulpit tlânga làwn ai chuan hetiang lung khawkrawk lâwn te hi ka inhmeh daih zawk asin,” tiin ka rinna ka sawh nghet a. Kan han inhmachhawn chu Vêngsâng tlangval, ka nula rim min thîktute an lo ni a. Mi tak tak an ni ang chu ni nak alaiin anni mai mai zuk ni lek fang a!
_________
"Ka cho che chu ka ti hran lo, min chona hi ka phurpui mai zawk a ni," ka ti a. “Ka hnungkhirh dawn che,” tiin a bân a rawn vai nghal buan buan a. Kei chuan boxing technique hmangin ka lo bum zaih zaih a, “Eheu, min van hnek fuh țha duh lo ve, boxing hi i thiam lo ve hrim hrim nge min fiam vel,” tiin aw phawi mawi takin ka chhanglet a. “Sazu in zawh te a hnungkhirh ngai em ni?” ka han ti bawk a. Chutah min rawn kuah ta thut a, "Mipa leh mipa hmangaihna tel lova inkuah beh fun hi ka ngaina tehchiam lo a nia,”  tih pahin hip throw hmangin ka paih thlu a. A hnuai ațangin ka khabe a rawn hnek chho va. Na ka ti eih lo va. “Ka thu hi awih hle la, tichuan i tan a hrisel ang a he leiah hian i dam rei bawk ang, ka khabe ruh hi kahpathira siam a nih hi,” ka ti a. A tho leh chu double leg takedown-in ka han paih thal leh a. “Hman tlak tak tak si loh hian lei leh van kârah i thlawk uih fua fua mai dawn a nih hi. Ka tribal kuttum hian a khât tawkin inhnek thlawk leh deuh luap țhin ila a ni mai. Mahni hlimthlâ (shadow) meuh pawh chêt  khalh thei khawpa rang ka ni si a,” ka han ti a. “Min hre chiang lo va min attack hmasa ringawt hi in tisual a ni, min study hmasa ni ula ka thaw ri hre phak pawh hian in awm ngam awm si lo, ‘Ka ambush e,’ ti in ti vel a, nangni min tihbuai mai mai tur ka ni hlei nem. Gor gor mai, i hmelte lah hi a na ve kaih kaih si, chhe over full,” ka ti a. Muay Thai hmangin ka kiu chuan ka knock out a. A țhiante tlanchhia chu, “Khawnge lungin kan vawm thawi leh teh ang che u,” ka ti a, ka han vawm a. Ràl khata fanghmir vâk pawh a chal dârah tak ka vawm sak thei a nia.
_________
Tichuan khua a lo vâr a, mutthilhna chuan min kalsan a, ka țhianpa Râltâwnate chuan kan vengah Crusade an rawn nei dawn an ti a. An rawn thlen tawh takin tiin mobile dàwrah ka zawng a, kawngkhar ka hawng a, ka hmu lo va, “ Mi chu an tam a, mahse, tumah an awm lo a nih hi,” tiin ka chhuak leh a. Kawngah Ramveirenga ka hmu a, a rawn kal goh goh a. Ka taksa te chu a na deuh țhêm țhûm a, “i khawi lai nge na ber??” a tih chuan, “A na lo lai a awm zeuh zeuh!!” tiin ka chhâng a. Tin, heti hi a ni a, ani lah pek chuan a lo ngaisang lo teh a, “An lo ralkhat ngaihsan ve ringawt a, a tena tenawm mawle an nih hi Rawltawnate hi. Kohhran recognized loh an ni. Piangthar mah se amaha sual bet saw ka hua, a tribal kețhiah sawn kan biak in hi a rawn rap tur a ni lo. A thusawi ngaihthlak ai chuan ui bauh ri ngaihthlak pawh kan hlawkpui zawk ang. Fellowship an ti a, Pastor leh upate tlin lohzia sawi leh mipui nuihtir huah huah bak an thiam lo,” a ti a.
_________
Mahse, chutia țhiante an lo thlen chuan zu in a ngai dawn a ni, thingpui leh chhangte chu nep kan ti tawh si, ka ti a. Mahse, zu nghei ka lo tum ve tawh bawk si. Setana hian min bum nasa bawk a ka’n bum let ve teh ang, ka ti a, zu chu in tur awm ang takin ka sawngbawl vel a, novah ka thli a, ka thli let leh daih a. Zu te hi chu in lo ila kan nghei a ni mai a, mahse, tuibur te pawh kan hmuam tho va, ka tia, hmuam ringawt hi chu Pathian pawhin pawi a ti lo ang, ka han hmuam a tlemte. Ka han lem chhin a, a va nuam e, ka tia, a hma ang tho khan a lo la tui a, ka lem ta vek a. In rau rau chuan rui khawp a in loh chu a pa lo ka tia, ka tlak ta mai a, a bottle chuan. Hei ngei hi a nih hi mahni chauha awm pawha hlim taka min siamtu chu, zute hi chu ualau takin in lo ila; a rukin in ila sualah kan chhiar hlei nem khawtlang pawhin, sim-ah pawh hian hmak hi chu a har a ni, ka ti a. Tichuan, hausak thutna millionaire nihna tur pawisa dah punna a rawn awm a, mi tam takin a siki ațanga vaibelhchhe chhia let thuah hniha tam sum leh pai an neih ang ang an dah ruih ruih a. A tawpah an chân vek dawn a nih hi ka ti a. “Mawl lutuk pawh hi finna tel lo chuan âtna mai a lo ni e,” tiin zàn khaw thim hnuaiah ka zâl ta a.

_________________________
NOTE: Heta thu inziakte hi dawt muhlum vek a ni e, thu leh hla lam hi ka tuina ber a ni a, tunlaiin Sudden Muanga film an rawn siam thar chuan kan tet lai min ti hre chhuak a, K’u muanga țawngkam bungrua hawhin amah aiah kei ka indah a, ka han chang chhuak lawk a ni e. Hetiang literature lama kan țawngkam tihausatu leh khawtlâng lepsê thei ziaktu Pu Laisaizawks-ate ang hi han piang zel teh se…

Monday, December 21, 2015

AIRBUS A320 COCKPIT BIH CHIANNA.


Vei lam leh ding lam hi a inang a, Aircraft Maintenance Engineer te chuan khalh zir ve lo mah ila, thlawhna control dan hi kan thiam ve ngei a ngai a ni. Night shift neih hunlai ngai chungin i lo bih chiang ang u aw. Airbus320 hi mi 180 vel chuan theihna a ni.
___________________
A. GLARESHIELD: A chung ber ka kut awmna zawn line hi a ni.

I. CAPTAIN'S SIDE PANEL:
1. Button lo awm hmasa ber chung zawk hi Master Warning a ni a, a senin a eng țhin a ni, level 3 Warning a awmin.
2. A hnuai ami hi Master Caution a ni a, serthlum rawngin a êng țhin, level 2 warning a awmin. A chung aiin a hlauhawm lo deuh.
3. A dawt chung hi Chrono switch a ni a, sana control-na a ni ber.
4. A hnuai ami hi Side Stick Priority Lights a ni a, Pilot-in control a hloh dawn țanin a senin a êng țhin.

II. CAPTAIN'S ELECTRONIC FLIGHT INSTRUMENT SYSTEM (EFIS) CONTROL PANEL: Hei hi a dawtleh, ka kuttum thleng vel hi a huam a, thlawh theihna tura instrument hrang hrang control-na a ni.

III. FLIGHT CONTROL UNIT (FCU): Hei hi a piah lam zawng hi a ni a, thlawh theihna tura control-na lam a ni ber, auto pilot te, kalna lam, chak zawng, chung lam thlawh chhoh chak zawng leh a dangte.
____________________________
B. CENTER INSTRUMENT PANEL: Hei hi a lai panel phei zawng hi a ni.

I. A vei lam sir ber hi PRIMARY FLIGHT DISPLAY a ni a:–
1. A laiah hian thil bial a awm a, a chung van a hnuai lei a entir a, a lai tuipui san zâwng.
2. A dinglama thil tung hi altimeter setting a ni a, a sàn zawng tehna.
3. Veilam thil tung hi airspeed indicator a ni- a chak zawng tehna.
4. A hnuai line awm hi heading reference tih a ni a, pan lam zawng tilangtu

II. A dawt hi Navigation reference a ni a, thlawhna lam hriattirtu a ni. A chung ami pahnih herhin a thlak theih.

III. A dawt panel hi lo thlir ila:
1. A chung pathum hi Landing Gear indiacator a ni a, a ke pathum chu a chhuak nge chhuak lo hriatna a ni. A hrin chuan a dawk chhuak a, a in-lock țha tihna a ni a, UNLCK tih a sena a lan chuan a chhuak lo tihna a ni.
2. A sirah break fan switch a awm.
3. A hnuaiah auto break system a awm a- low, med, max switch.
4. A sirah Anti skid & Nose wheel steering button a awm - on /off. Off hi chuan a hma ke, a kualna ber a control theih loh a, hei hi thlawhna a thlawh chhuah dawna tractor hmanga nawr let tuma hman țhin a ni tlângpui.
5. A hnuai chiaha switch hi Terrain Map Display-na a ni.
6. A hnuai ami hi kawih thlak leh chho thei a ni a, Landing gear (a ke) pawh chhohna a ni.
7. A sir ami hi Sana a ni.
8. A hnuaia indicator awm hi Brake Accumulator leh brake pressure a ni. Hei hi Hydraulic fluid pressure enna a ni.
IV. A laia panal pahnih a awm leh a, chungte chu Electronic Centralized Aircraf Monitoring ( ECAM ) Panel tih a ni:

1. A chung zawk hi Primary Engine Display a ni a, engine chungchang hriatna a ni- Fuel quantity, Flap leh Slat position te a entir.
2. A hnuai ami hi a hnuai leha hmeh tur tam deuh azirin display hrang hrang tilangtu a ni a, entir nan:
• Tuna awm mek hi door/ Oxygen page a ni a, kawng inhawng leh hawng lo a ti lang a, slide draft a in arm nge arm lo a ti lang bawk.
• Wheel page- break temperature enna.
• Engine page- oil quantity a lang.
• Flight control page- A thla țanpuitute chet dan zawng
• Hydraulic page – Gren Blue leh yellow system a khah leh khah țhat loh lanna.
• Overall system – Thil dik lo a awmin a ti lang țhin a. A din lai hi chuan Autopilot 1& 2 function lo tih a awm țhin, chu chu thil normal a ni.

IV. A piaha panel chung bera pahnih saw
1. Standby Altimeter
2. Standby Airspeed
3. A piah ami hi Attitude indicator (inher dan, sir zawnga sawih lam tehna) a ni a, electronic system a chhiah hnuah pawh minute nga la thawk thei a ni.
4. A hnuai bera indicator lian deuh hi Digital Distance & Radio Magnetic Indicator a ni a, compass ang hi a ni ber ang chu hriat thiam dan turin.
_____________________________
C. CONTROL PEDESTAL: A hnuai ber panel hi a ni
1. A vei lam sir ber ami hi Multifunction Control Display Unit (MCDU) a ni a, hei hi Airbus thinlung leh thluak bulpui ber a tih theih awm e, heta țang hian engkim a en theih a, kalna tur lam te a set theih a, engineer pawhin a thlawh tawp berna status kan print out țhin a ni
2. A hnuai chiah hi Radio Management Panel (RMP) a ni a, inbiak pawhna hrang hrang radio frequency set-na a ni
3. A hnuai panel leh hi Audio Control Panel (ACP) a ni a, inbiak pawhna leh thil hrang hrang rin lam set-na a ni.
4. A lai chung ber hi Switching Panel a nia, Captain, First Officer leh a laihawl set na.
5. A hnuaia mi hi ECAM control panel a ni.
6. A hnuaia wheel ang deuh awm hi Pitch Trim Wheels a ni a, horizontal stabilizer set-na a ni. A thla puitute a ni ber ang chu.
7. A lai ami pahnih hi Throttle a ni a, engine phuh chak zawng set-na a ni. Lever position panga a awm a: Reverse Idle, Forward Idle, Climb (CL), Continuous Thrust (FLX/MCT) and TakeOff / Go Around (TO/GA). A let zawnga phuh a ngaih changing reverse ah set a ni.
8. A hnuaia switch pahnih awm hi Engine one leh two off leh on-na a ni a, a laiah hian engine mode selector her h tur a awm (A din lai chuan a laiah normal-a awm tur a nia, vei lamah crank a nia, ding lam ignition leh start a awm)





Tuesday, August 25, 2015

Mizo: TU NGE THIAM LO ZAWK?

THUNUN LOH KHAWVEL

Ka lehkhathawn i chhiar duh lo va, 
Phone-a rawn be lo tur chein min chah bawk a.
Amaherawhchu, thil pawimawh tak hrilh ngei duh che ka nei si, 
Chu vang chuan, hlathu-in ka hríl ta mai a ni.

Pathianin Honky-Tonk angelte hi a siam a ni tih ka lo hre ngai lo va,
Nupui țha i ni lo ang tih kha lo hriat tur a nia.
Nangmah hmangaihtu awm chhun i kalsan a, 
Thunun loh khawvel nunah i let leh ta si maw!

Zu leh sa nena hlimhlawp bawlna hmunah chuan 
Zàn thim thlemna hmêl mawi chuan a hîp che a.
Hmangaihna dik tak hlantu che phatsanin
Tu tâ mah ni bik lo va, hmangaihna sem zai turin i va țhu ta si a!

________________________________________
HONKY-TONK ANGELTE KHA PATHIAN SIAM AN NI LO

Zanina he thingrem zâi thei kianga țhut paha 
'Thunun loh Khawvel' nun tih hla ka ngaihthlak hian,
A hlathu i chhamte hi ka ngaihtuah a;
Nupui rinawm tak ka nih lai min ti hre chhuak a ni.

I hlaa i sawi ang hian Honky-Tonk angelte kha
Pathian siam an ni reng reng lo.
Vawi duai lo mipa nupui nei tawhte hian zawnglai emaw an inti leh fo țhin asin!
Chu chuan sual kawngah hmeichhe fel tam tak a hruai lut țhin a ni.

Hmeichhiate chauh dema kan awm țhin hi a zahthlakin a thinnatthlak ka va ti êm! 
Mipate chauh hi hetiang rilru pû leh tuartu in ni bik lo asin.
A tir phat ațang khan rilru nâ leh ințhenna thlenna zawng zawng chhan kha
A phena mipa dem tur an lo awm zêl zawk vang asin!
_________________________________________
(NOTE: HonkyTonk hi kum zabi 20-na vela USA-a bar țhenkhat, country music ngaihthlak theiha awma an siamnaho sawina a ni. Chuta țang chuan Honky Tonk music te a  lo chhuak chho zel a.  Angel fel leh sual an awm angin hetiang bar-a nawhchi zuarte chu Honky Tonk Angel tiin a rawn sawi ta a ni hla phuahtu hian.)
_______________________________________

HLA CHUNGCHÂNG
Wild side of life (“Thunun Loh Khawvel” tia ka leh) hla hi Hank Thompson-a sak làr,  kum 1952-a release a ni a, kâr 15 lai Billboard country chart-ah a lang a;  country music superstar a nih phah hial a ni.

"It Wasn't God Who Made Honky Tonk Angels" (“Honky-Tonk Angelte Kha Pathian Siam An Ni Lo” tia ka leh)  hla, Wild side of life thluk ang chiaha phuah hi hla hmasa chhàn nana kum 1952-a country song-writer J. D. "Jay" Miller-a phuah, Kitty Wells-I’n a record hmasak ber a ni. . Hei pawh hi a hit leh hle a, hmeichhe country hla saka  No. 1 Billboard country hit ni hmasa ber a ni. Wells-i hi hmeichhe country star hmasa ber a nih phah a, a hnu zela hmeichhe dang tan kawng a hawng nghal bawk. A  bikin Dolly Parton, Patsy Cline, Loretta Lynn leh Tammy Wynette-te. 
_____________________________________________
A CHAK LO ZAWK CHUNGAH HLEILENNA LANTIR LO HRAM ANG CHE, TLAWMNA HI CHAK ZAWKTE NUN PHUNG A NI… 

Sap/vai țawng ațanga Mizo țawnga leh a khât ta êm a, ka vei zâwng leh hla nalh tih a ni bawk a ka han ti leh zuai a ni. Theih ang tawka nalh turin ka han let chhin a, famkim lohna chu a tam ang. Hla phuah hunlai- hmanlai mai ni lo, tunlai thleng hian mipa leh hmeichhe inlaichinna kârah, inngaihzawn lâi leh a bikin inneih hnuah inhmuhthiam lohna a tam duh khawp mai. Siam țhat theih tam tak a awm a ni. Amaherawhchu, ka sawi duh zawk chu rinawm lohna leh mi dang kawp leh pâr tin làwr lam ni lovin, a tawpa lo inher chhuak hmingchhiatna zawk hi a ni. Thil tam tak vangin khawtlângah hmingchhiatna a lo awmin a hmeichhiate hi kan dem țhin a, mipate hi kan inzir a hun viau. Kei ni aia chak lo leh min do let thei lo tih hriat reng ran leh hmeichhiate hi thiam loh chantir kan tum reng ringawt kumkhua dawn em ni? Mipa  niha chak zâwk nih chuan a huna tlawm thiam hi a țul ve lo maw? Mi huaisen chuan a chhungkuaa hmeichhiate a chhan țhin a ni lo’m ni? Mizo hnam hi kan chhungkua a ni.

Mi dang chuauh kan puh reng mai chuan a hlim theih loh ang. Thingpui no, a dahna tur ni lo leia lo dahtu nge, hmu lova pal baw vektu chu kan thiam loh zawk dawn? Mahni hlimna pawh hi kan insiam tho a ni asin tihte hi ngaihtuah chiang leh ila.. A tua mah dem tur bik kan awm lo a nia, kan hmeichhiate hi kan dik lohnaah pawh kan puh hmingchhiat zawk zel chuan a țha dawn em ni? Khawtlang pawhin min țan mai thei, min han chhâng deuh se hmeichhe țawng thei leh zak thei lo nihte an chang leh țhin bawk si.  Tuar tura piang ang maiin an nung țhin a, an taksaah kan  awm ve loh vangin kan hre thiam lo mai a ni. Mite nuna hlimna thlentu i ni thei. Vawiinah hian sawmna ka siam duh a ni, kan hmeichhiate hi zah tak leh thunun chungin, chutiangin hmeichhiate pawhin mipate zahngai chungin nung ila, kan hnam hi kan va ropui lehzual dawn êm!!

Sunday, July 19, 2015

United Arab Emirates - U.A.E zin report.

United Arab Emirates - U.A.E zin report.
(Mi țhenkhatin an beisei tlat sia...)

Tun hmain Arab ramah ka lo zin tawh a, an sawi Iran-ah ngei mai. Tun țum chu khawvela ram hausa berte zing ami UAE ka han tlawh leh a, infiamna thil vangin. Asia rama Mixed Martial Arts league lian ber ni chho mek- Super Fight League chuan USA lama kum khat chhung contract a sign vanign a insawn chhuak hrih a. An project pakhat, tun hmaa an lo siam tawh, India v/s Pakistan chu tihhlawhtlin ngei an duh vangin, a hmaa an lo ruahman lawk angin neutral country-ah siam ni se tih chu Dubai-ah tih tura nem ngheh a ni ta a. Heta khel turte hi uluk takin bout 7 khel tur thlan an ni a. Official pawh uluk takin India leh Pakistan ațanga thlan an ni, sorkar laipui hriatpui ve vein. India ramah chuan India rama pawl lian ber AIMMAA chu hma latu a ni a, official 8 thlan an ni a, Pakistan lam ațangin 5 an rawn kal ve bawk a. Kei chu judge pathum zînga pakhat tur ka ni a. Ram pahnih inkâr a nih vangin kan uluk zual hle a, Dubai sorkar hotute pawhin uluk takin ro min relpui a; ten sport channel-a chhuah tura tih a ni a.

Contract an lo neih lawk tawhna, Ramee four star hotel-ah chuan kan thleng a, double bedroom-ah mi pahnih theih  min awmtir a, a nuam angreng khawp mai. Motor pakhat min pe bawk a. Tih dan pangngai angin chawte chu buffet a ni a, chawhmeh chi hrang 30 velte a awm țhin a, chaw kan tih ber (buh leh paratha lam chi) chu ka ei ngai meuh lo a ni ber mai. Pawisa chu ka thleng ve lêm lo va, engkim min peksak vek vangin. Kan hotel bulah chuan hmeichhe pakhat Mizo ang deuh mai hi a rawn kal a, "I dam em?" ka lo tithla ve ringawt a, a ni lo a ni ngei ang, min kal pel ngawk ngawk a.

Ka cousin Zara hi hna thawkin a awm ve a, kan chhuah hma ni chuan kan inhmu hlauh a, lunch chu pawnah min eipui a, an khaw chanchin te min han hrilh a. An pawisa hi vawiin rate-a chhutin 1 AED = ₹ 17 vel a nia. Mihring tân pawh kawng kan hun a awm a, signal light te a awm a, a hun lova kawng kân chu AED 15 vel te chawi theihna a ni a, kawnga chil chhak chu AED 7 vel chawi theihna a ni bawk a ni awm e. Kan thianpa pakhat pawhin red light a awm laia a tlan vangin a motor an man a, AED 200 an chawitir a ni awm e. CCTV camera an dah vek a ni. Thlaler ațanga khawpui siam a nih vangin thuk tak lei hnuaiah cement concrete chhun phawt a ni țhin a, in tin chu inang lo veka sak an duh vangin a nalh hlawm hle.

Keimahni hmel ang hi an lo tam khawp mai a, ka han hriat chian chuan Filipino (Philippines) an lo ni hlawm a, an ram a retheih vangin an lo lut hum hum hi a lo nia. Anni bakah India leh Pakistan ațangin an tam hle. A khaw mite chu an hausak em vangin hna hnuaihnung an tih lei laih te leh labour hna leh thil dang te chu an ti duh lo va, heng mite hi an la lut ta hum hum a ni. Traffic police te pawh chu Hindi leh Urdu in an biak theih vek a, kan tan chuan a nuam phian. Kan driver pawh urdu in a biak theih a, Pakistan mi a lo ni a.

Chutah aviation lama ka țhiante Aircraft Maintenance Engineer ve thote chuan an motor-in min rawn hmu a, mi tu pawh mai chuan motor hi an lo nei a, motor te chu a nalh khawp a, khawvela motor changkang chu a awm kim vek ang an ti a; min chhuahpui a Sunil-a te chuan, Dubai National Air Travel Agency (DNATA)-a thawkte an nia. Thla 3-6 chhung hmun pakhat-a market an hawn tawp, khawvel ram hrang hrang thilte anmahni mi ngeiin an rawn zawrh, Dubai sorkarin a buatsaihsakah chuan min hruai a, a nuam phian. Ka țhiannu Emirates airlines-a thawk airhostess pawh terminal 3-ah ngei ka va hmu a, thing fian pahnih min present :D

A ni hma chuan weigh-in leh staredwon, inbukna vel kan nei a, mi lar tak tak, UK rama Punjabi pop star lo awm tawh te, Boxer lar Aamir Khan te leh tutu emaw an lar tih pawh ka lo hriat ve lohte an lo kal a. Khawvel in sâng ber Burj Khalifa bulah chuan party pahin kan nei a. A ni-ah chuan, Dubai sports center-ah a ni a, ka țhiante chu ticket man to ber dawttu 750 AED man chu ka pe a, an lo lut ve a, a to ber hi 1000 AED a nia. TenSports TV channel-in khawvel hmun hrang hranga en theih turin a live a ni. Judge nambar 2 ah ka țhu a, uluk a ngai duh hle a ni. Theih tawp chhuahin kan han ti ve a, kan hlawhtling takin kan ti zo thei ta hram a. India chu 6-1 inkan chak. Haw lamah Abu Dhabi te kan tlawh a, an ramah chuan Brazilian Jiu-Jitsu chu sikul zawng zawngah insawizawi nan leh self-defense tan an zirtir a compulsory-in. An khaw lal chuan țum khat BBC interview a neih țumin thlawhtheihna  a rawn thlawk a, a rik bengchhen vangin darkar hnih chhung chu lai hmun hnaiah chuan thlawhtheihna thlawk lo turin thupek a chhuah a ni awm e. Lal leh khawp mai.

A KHAW CHANCHIN:

Kum 1971, December thla-a din, he ram hi ram bung sarih inzawm khawmina an siam a ni a, ram tin te hi lal pakhat, thuneihna pumhlum neiin a awp a, chung mite pasarih chuan Supreme Council an siam a ni. An zinga pakhat chu president-ah an thlang. An ram sakhua chu Islam a ni a, an țawng hman chu Arabic a ni.  Ram pasarih inzawm khawmte chu  Abu Dhabi (capital), Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, leh  Umm al-Quwain te a ni.  Dubai hi mipui tamna ber a ni a, khawvelah international sumdawnna leh inkalpawhna hmunpui berah a chang chhho mêk a ni.

UAE oil neih hi khawvela lian ber palina a ni a, natural gas reserve a neih hi khawvela sawm leh pasarihna a ni bawk. Hriat theih chinah mihring cheng hmasa berte chu BCE 5500 kum kha a ni a; amaherawhcu, hmanrua hmuh chhuahte ațanga chhui let a carbon dating te tih chuan UAE thlang lam kamahte hian kum BCE 130,000 khan an lo cheng tawh nia chhut a ni. Dubai aiport hi kum 2014 khan khawvela lùn (busy) ber nia chhut a ni. An chaw tlangpui chu buhfai, sangha leh sa te a ni.

Hengte hi sum sèn dan tlangpui a ni:
1. Mi pahnih tan Restaurant pangngai ve takah : 100 AED – 200 AED
2. Bawnghnute (tui pawlh loh liter 1): 5 AED -  6 AED
3. Buhfai (vâr kg 1): 5 AED -  10 AED
4. In luah man (Apartment  bedroom 1), khaw chhûngah: 3,600 AED -  8,000 AED
_________________

TLUANG TAKIN KAN HAW:
Haw lamah chuan Immigration-ah Indian passport ka hmuh chuan, officer chuan Filipino i va ang ve, a tia, Indian ngei ka ni e, ka tih chuan Hindi-in khawnge i kal dawn, a ti a, Hindi thovin Mumbai tia ka chhan chuan a nui ringawt a :)

Infiamna vanga khawvel hmuh zauna hun min petu Pathian chu fakin awm rawh se....

[ Lalzar Zova​ Photography]

Las Vegas zin report

LAS VEGAS ZIN REPORT
Chutia min lo request zel takah chuan han ti leh ila..

(USA zin kawng, haw lam leh a chheh vel, Vegas thlen hma leh haw hnu, chu a hranin ka rawn report anga, heath hian link ka rawn dah ang):

VEGAS KAN THLENG:
Sualna khawpui an tih mai, Sin city - Vegas chu kan han thleng ta a, zan khat riah hnuah zing dar riatah Papari leh a țhiante chuan official taka kan hotel thlenna tur min buatsaihsak The Linq-ah chuan min va dah a, bungrua kan dah fel hnuin Flamingo hotel lâr tak chu kan phei a, registration te kan ti a. Dar 3-ah chuan official meeting ken nei a, khawvel pumah official tur mithiam tia an thlan chhuahte 21 chu kan inhmu khawm a, khawvela sport țhang chak ber ni chho mek Mixed Martial Arts (MMA) promotion company lian ber Ultimate Fighting Championship (UFC) chuan min sponsor chu a ni ve tar eng mai si a, mang ramah hian ka cheng emaw ka la ti ruai a. Official 21 te chu ram 11 ațanga thlan chhuah kan ni a, a tam ber chu khawvela experience ngha ber leh MMA rawn zik chhuahna USA mi an ni a, a chanve dawn chu UFC official kan ni bawk. Technical committee chairman Mark Goddard, UFC referee ni bawk chuan min kaihruai a, thil tam tak ka hriat thar belh a. A tam zawk phei chu mahni rama a ber leh hruaitu upa tawh tak tak an ni hlawm a, a naupang lam ka ni ngei mai. Khawvela MMA federation lian ber International MMA Federation (IMMAF) world championship awm tura official tur kan nih mai bakah UFC 189 ah chuan official tura kan puih ve tur thu min hrilh a. kan event chu ram 130 velah tih chhuah tur a ni bawk a ni. A theory bak a sawi lo va, zawhna leh chhanna hun kan nei zo va, kan țin ta mai a.

Engkim mai hi phal loh a awm lo ang mai a ni a, amaherawhchu buaian em em hmuh tur kana wm chhung kar hnih dawn khan kan hmu lo. Nawhchi zawrh dan changkang takin card an lo sem mai a kawt lai velah, tah chuan hmeichhe raka thlalak leh an phone no  te a awm a, duh chuan call mai theih a ni. Tips hi an han uar em em mai khawp a, pek ngei ngei hi a ngai a, taxi a ni emaw eng emaw pawh ni se, an ngen deuh tlat țhin, dollar khat hi kan han sem ve zauh zauh bawk a. Kut dawh dan pawh an thiam khawp mai, mak deuh deuhin an inchei a, superhero ang ten, țhenkhat ruakin an lo awm, a dang leh lah an lo zâi, a țhenin sazu tih têtna tur min pui rawh an ti thul. Motor chuan mihring an zah hle a, kawng kan tur an awm phawt chuan signal leh kânna pangngai a nih loh pawhin an ding char char zel mai, chuh pawh chuh lovin.

EVENT KAN TAN:
A tukah chuan dar kuaah kan thleng a, allotment sheet kan han en chuan ka hming chu opening bout-ah match hmasa ber referee turin a lo intâr kuau mai a, lawm tak leh huphurh tak chungin ka inpuahchah a, Mark-a chuan mahni inringtawk takin ti la, nervous loh tur a nia, thutlukna siam tawh chu sût leh loh tur tiin min chah a. Octagon chu ka han lut ta a, khawvel pum ațanga a ber intite chu kan han vil dawn chu a ni si a! US sorkar laipui lama computer hardware țhat loh vangin visa a buai a khawvel pumah ram 28 chauh an rawn tel thei a. Referee hna hi hetiang game rorumah hi chuan a na mai lo hle a, India ram ațang pawhin pahnih kan tel a kei chauh chu referee thei ka ni a. Mihring anatomy, taksa kalhmang leh thawh  dan hriat chian a ngai a, an mitmeng hmuh reng a țul a, thutlukna siam vat theih leh mahni pawh khel ve tur ni ila khel ve mai thei nihte a ngai a ni.

Tichuan, țan a han hun a, ka han țantir ta a. An inhnektawk viau mai a, amaherawhchu, first round tawp hma chuan guillotine choke chuan a nghawng chu a rehsak tat lat mai a, a mit ka thlir a, a taksa chezia ka en a, a la tâl ve dueh a. A han tlukpui hnu chuan a taksa chuan a kuah bet tlat a, a țang na hle a, mahse a che țha thei ta lo tih ka hmuh hnu chuan ka fimkhur zual a, a hnu lawk chuan a mitmeng a chuai a, a thaw țha thei ta lo a ni tih ka hre thei a, a mitmu naute a rawn lian zual a, a mit a vâi a ni tih ka hre thei a, a inla pa ve hrim hrim a nih ka ring a, a tlawm duh lo va. Mahse, a thaw a chham țan a, khawvel a hmu fiah lo tih ka hmu thei a, a chuai zel a, a tap-out (tlawm) hun chângin ka inring ràn a, mahse, a ti ta si lo, tlawm a hun e tlangval, ka ti rirlru a, tlawm duh lo nafam chu a chatthla ta a. A chat ta chiah tih chuan ka titawp a, a rehna chu ka phelhsak nghal a, ka bân ka vai a. A khawng vek a, a gum shield hmuam chu phawrhsak tumin ka pawt a, a lu ka dawm kang a. Mahse, chu chu mihring ze pângngai a ni tih ka hria a, ka chiai lo va, thluaka thisen lut a tawp vanga chutianga awm chu a ni a. Doctor te pawh an lo lut a , a harh a, pangnngai takin a lo awm ve leh a, bân ka phartir ta a ni. Tichuan a hnuah judge table ah ka țhu ve leh a, system thar an siam chu kan hmang a. Khwvel changkang zel chhawm IT chu hmang țangkaiin software thar an siam a, application thar ‘Split Draw system’ tih chuan kan judge a. Tun hma zawnga lehkha hmanga judge score țhin kha laptop hmanga han tih thut chu fimkhur a ngai zual khawp mai a, submit tawh a tihțhat leh theih tawh si loh. Chutih lamah chuan khawvela pioneer kan han ni ve leh hrim hrimte chu a lawmawm ka ti ru angreng a. Thenkhatin hming an lo thlak theihnghilh a, referee hming tho chu judge-ah te a lang leh a a nuihzatthlak khawp mai.

Dar 1-2 inkarah kan bang tlangpui a, khaw fanna hun kan nei țhin a, lunch coupon chu min pe a, kan han ei a, thlan tur chi 100 vel a awm țhin a, a nuam ru viau mai. Kan kal chhuah țumin burger leh sandwich an zawrhnaah kan kal a,  vawksa hi an han uar em em mai khawp a, vaiho tam tak chuan ei har an ti viau. Zanah chuan kan han fang vel a.

HOTEL CHI HRANG HRANG CHANCHIN:

Kan thlenna The LINQ Hotel & Casino chu room 2,640 nei hotel leh shopping promenade awm a ni a, a casino chu 118,000 square feet (11,000 m2) niin slot machine 830, table games 55, poker tables 8, leh a race leh sports book a awm. Chhawng nganaah chuan The Auto Collections a awm a; chu chu khawvela classic car showroom lian ber a ni a, $25 million chuang man car 250 chuang display leh sale-in a awm a ni.. Hotel tin chuan thil danglam chi khat an nei țheuh va, kan hotel chuan High Roller a nei a. Chu chu giant wheel (ferris wheel), merry go round and deuh muang change kal, chuanna kaw khatah pawh mi 10 vel leng a ni a, feet 550 (167.6 m) –a sang niin a bial teh tlang feet 520 (158.5 m) diameter a ni. A chung ber ațang chuan stip pum deuhthaw a thlir theih a.

Event kan neihna hmun ber chu Flamingo hotel a ni a, strip chhunga resort hawn zinga pathumna niin vawiin thlenga la awm chhun hlui ber a nit a hial. A hotel huanah chuan ramsa chenna hmun siam a ni a, chutah chuan. Chilean flamingo, Ringed Teal duck, leh sava dangte bakah sangha lian tak tak koi fish leh  sumsi te a awm.

Tlai khat chu Mandalay Bay resort and casion-ah Shark Reef Aquarium kan va tlawh a/ A main tank chu 1,300,000 US gallons (4,900,000 l) a ni a, North America –a lian ber a ni. Tui hnuai cheng ch leh khawmual ami dang dai tak tak an kawl a, mit a n titlai hle. Golden Crocodiles( Komodo Dragon), Burmese Python, Green Tree Monitors, Horseshoe Crabs, leh sting ray chi hrang hrang, zebra sharks, Green Sea Turtles, Sand Tiger Sharks, Green Sawfish, great hammerhead shark.leh Bowmouth guitarfish te kan hmu.

MGM Grand hotel kan va tlawh ve leh a, hei hi khawvela hotel & resort lian ber dawttu a ni a. He hotel hian  outdoor pool 5, lui, and vantawngkhawhthla 6.6 acres (2.7 ha)-a zau a nei a; convention center 380,000 sq ft (35,000 m2)-a lian, MGM Grand Garden Arena, leh  Grand Spa te a awm bawk. Grand arena hi UFC 189 thlenna tur a ni bawk. Mipui 16,800  lenna a ni. Vawiin thlengin 32 Ultimate Fighting Championship event a lo thleng tawh. Hetah ngei hian a ni  kum 1996, September ni 7-aBruce Seldon leh Mike Tyson te an inhnek kha. Chu zan chu chhinchhiahtlak tak a nihna chhan chu en ve turin rapper Tupac Shakur a kal ve a, an en zawha an kap a, ni 6 hnuah a thi ta a nih kha.

UFC Fan Expo neihna hmun adjacent Sands Expo Convention Center  hi Venetian resort complex nena inzawm a ni a, he hotel hi khawvela lian ber a ni. Room 4,049, suite 3068 leh casino 120,000-square-foot (11,000 m2)-a zau a awm. Italy rama venice khawpui ruangama sak a ni a, hotel chhugnah lui te a awm a, lawng ten a fan kual theih a ni, tin Guggenheim Hermitage Museum a awm bawk.

GAMBLING LEH PUITLING NUN KAN AITECHHIN:
Hotuteho chu kan intêl khawm a, tem ve chhin hrim hrimah kan ti a, Strip club kan va kal a, limousine chuan min rawn lam a. Luh man chu $35 a ni a, ruakin an lo lam suau suau a. Pakhat țheuh chu kan mal chung țheuhah an rawn țhu a, min kawm hlawm a mal tetein. Tips te kan han pe ve a, lap dance an ti a, mimala lampui a ni a, $150 man chuan ka va kal ve a hla pali chhung. Chuan min kalsan a, a dang an rawn kal leh a pakhat phei chu ka lo kawm hrep a, Litzy a ni a, California-a awm a nia, bank-ah ka thawk a ka ning lutuk a, a ti a, thla 3 vel ka awm tawh a ti a. A nu leh paten an hriatpui em tia ka zawh chuan an hriatpui lo va, “Hotel a thawk angin ka insawi a,” a tia, “Ka nu chaun hre mah se pawi ka ti lo; min duat a min support zel a. Mahse, ka pain a hriat chuan min vua a ni mai,” a ti a, kan nui dun vak vak a.

Zan khat chu Gambling chu kal ve rau rauvah chuan tem chhin ve ila ka ti a, ka țhianten min hnuk chhuak lui tat ho tho bawk a. Roulette chu kan han khel ve chhin a, $20 in kan țan țheuh va, khelh chhung zawng chuan zu leh juice duh tawkin in theih chen chen a thlawn bawk a, sum chàn pawhin thil kan la in tho alawm le kan ti a. Amaherawhchu, rin loh tak maiin ka man ta char char mai a, darker hnih kan khelh chuan ka țhiante an cha vek a, $ 150 ka la kawl lai chuan ka bansan a, $5 ka tips a, kan haw ta a, a nuam ru leh phian.

UFC LAMAH:
IMMAF tournament kan neih chhung chuan UFC fighter lar ten min rawn tlawh a, Cub Swanson te, Forest griffin te, Hmeichhie straw weight champion lai Joanna te leh a dang te, mi 15 vel lai ka hmu ve a, kan inkawm a, India chanchin te ka hrilh hlawm a, ngaihnawm an ti ve khawp mai. Ni 10-11 chuan UFC Fan expo a awm a, ni 10 chu tournament kan chawl a, zingah chuan world congress a awm a, general body meeting a ni bawk a, khawvel hruaitu tur election te kan nei a. UFC Fan expo pass chu kan dawng a, official te chuan pahnih kan dawng a, pek tur pawh chu ka nei lem chuang lo va, chhungte an lo chêng hnai mai si lo. Kan va kal ve a, thil lei tur velte kan en kual a, a to em em mai a. Reebok chuan UFC a lo sponsor thar (agreement thar) a, kawr nalh lem lo tak tak to deuh deuhin an lo zuar bawk a. Tin, UFC fighter leh ring girl te an lo kal a, anmahni ngaisangtute chuan an autograph duhin thui tak tak an in-line a, chutiang mi chu ka lo ni ve lem si lo va. Kan tei kan tei a, tlaiah chuan VIP pass min pe a, UFC 189 weigh ins turin, MGM grand areana ah chuan, mipui sing chuang an awm a, a boruak a sang kher mai. Heti tak hian a nih hi an lo atchilh ni tihte ka hre chhuak a.

Ni 11 chuan finals chu Fan Expo chhungah octagon ah chuan kan nei a, tluang takin kan zo va. Banah chuan thla te kan la ho va,chuan UFC Hall of Fame award semnaah te kan va tel ve bawk a, a ropui ngei mai. Mi ropui tih tam tak kan nei a, chung zinga ropui ka tihte chu infiam mi a bikin combat games-ah pawh MMA zir/khelte hi an ni. Hetiang thleng tur hian insumtheihna, tumruhna, mite sawisel pal tlangna leh teirei peihna a ngaihzia hre vetu ka ni si a. Sum a tam a, mi zawng zawngin an it a, mahse, an peih vek ta lo chu a nih hi,  te ka tia… UFC chuan kum danga a tih ngai loh angin category pali-ah lawman a sem a:
1. Modern era wing: commemorating fighters who made their pro MMA debut in the modern era - BJ PENN
2. Pioneers era wing: commemorating fighters who made their pro MMA debut in the pioneers era - BAS RUTTEN
3. Contributors wing: commemorating significant contributions outside of active competition - JEFF BLATNICK
4. Fight wing: commemorating the greatest and most important bouts in the sport’s history - MATT HUGHES and FRANK TRIGG

The ultimate fighter chu a tuka neih tur a ni a, weighins an nei bawk a expo-ah chuan, kan va tel ve leh a, boruak a sang vak lo thung. Zan a lo ni a, special pass min pe a wrist band min vuahsak a, kei ka thianpa official ve tho leh kan hotute pahnih nen, ufc 189 chu a hmun ngeiah kan han en ve ta a. Tet laia tv leh video lama a thlira kan lo ral khat thlir ve chu a hmunah, anmahni sponsor ngeiin kan en chu a lungchhiat thlak zawk mah te ka tia. A boruak a sang khawp mai a. Final an han khel chiah phei chu Irish mi leh USA mi an ni a, Ireland atangin ticket za-a sawmthum an rawn lei a en tur ringawtin, USA pa lah home support nei a ni si, inhnek fuh leh reversal (mipuia chuan technique an hre thiam hle) a awm apiangin an ding suau zel mai a, thin phu hi a rang reng a ni ber mai. Tichuan kan en zo chu hotel ah kan haw a, zanriah kan kilho va, a tuka haw mai tur ka nih vangin ka in siam fel a, ka mu ta a ni. Kan technical chairman-in min fak derna leh Czech ram hotupa in India ram chu MMA lamah in la hnuaihnung vangin in hniam ka ring a. Mahse, ka beisei aiin i ti țha a, US mi ai pawhin, a tih te chuan ka tan chuan medal an lak tam tak aiin a hlu zawk a, ka nun kal zelna tur leh midang puihna kawnga hmasawn turin min fuih thar hle…  He dinhmun, India rama MMA international official hmasa ber world championship-a officiate leh UFC sponsored official nihna ka chan thei chhan ka pa, nau, chhungte, thiante, Mizo mipuite, MISMA, AIMMAA leh Pathian chungah lawm thu ka sawi e…

Tuesday, January 14, 2014

Mizo: KHAWIAH NGE LU KA NGHAH VE ANG?

Tlai kâwl chu a eng no riai a, Ruati chuan a pa, kum hmasa liamta maia thihsan ta thlalak chu a en a, an dawhkanah chuan a dah ṭha a, a hru fai a. Tukverh te chu a hru fai a, thla tawp a lo ni leh ta si a, an thingrema pawisa an dah ṭhat chu a chhiar a, a tuk maiah chuan a nau leh a nute nen, an pathuma an in  luah man chu a neitupa chuan a rawn khawn a lo hun leh ta reng mai si.

A nau Rema chuan homework hi a lo ti mawlh mawlh a, a u hnenah, “Ka ṭhiante zawng zawng chuan ball boot an nei vek a, kei chauh hi ke lawngin ka inkhel ve ṭhin a, ka ke nâ leh durh te hi chu ka tuar ve mai thei  a, mahse, a zahthlak ka ti ve deuh ṭhin ê. Ka Sunday pheikhawk hi ka bun mai dawn aw a changin? Ka school pheikhawk hi bun in phal bawk si lo va!” a lo ti a. “Apa hi la dam sela chuan ka lei ve thei hrim hrim ang tiraw a û?”  tiin a chhunzawm bawk a. Ruati chuan, “Bawihte, lungngai mah ta che, kan la lei ve thei thuai dawn alawm, kei pawh hna pangngai te ka thawk ve thei ṭep tawh a nia,” tiin a hnem a. “I pheikhawk hi chu bun hrih suh inkhelh nan chuan, lehkha kha ṭha deuhvin zir phawt la, mi hausa deuh i la ni dawn nia,” a ti a. A nu pawh chu a chawhmeh zawrhna aṭang chuan a rawn haw a, ei rawng a lo bawl chu an siam a, chaw leh chi leh hmarcha leh dal chhum chu tui ti deuhvin an ei a. Ṭawngṭaiin a nu chuan, “Aw Lalpa, ei tur min pek avangin kan lawm e,” a ti a.

Ruati chu pawl 12 a ni a, school ban veleh chuan a inthlak a, thingpui dawr pakhat hi a pui ṭhin a, ni tin cheng 50 an hlawhtir ve a, an chhungkaw inchawmna chu a nu chawhmeh zawrh chauh chu a ni mai si. Tlaiah chawhmeh  a hralh zawh theih loh changte lah chuan fridge te an nei ve bawk si lo, a chhiat a hlauh vangin mi hnenah chuan, “A tlawmin min lak zawhsak hâm rawh u,” a han ti ṭhin a, anni lah chuan an lo tlawmngaihsak duh si ṭhin lo, a tawpah chuan a lakna aia tlawm te’n hralh a ṭul ta ṭhin a ni. Ruati chu a châng phei chuan rora chhutna-ah te a inhlawh ve a, lei lai te paw’n a inhlawh ve ṭhin a ni. A hang thu hle a, make-up han leina lah a nei ve der si lo. Tichuan, zanriah ei kham chuan theih tawkin lehkha a zir ve a, homework te phei chu tih zawh lohvin a dah ngai lo a ni. Chawlhni tin maia, kawr leh pheikhawk ngai reng kum tluana han inbel te chu tleirawl tan chuan a nuam lo duh angreng khawp a, mahse, zah dâwn lovin a pal tlang a, ani ang rualte phei chuan mobile phone te an lo hum tawh a, facebook thlalak post leh comment chungchang te an han sawiho phei hi chuan hriat ngai loh rama awm angin a inngai ṭhin a, video thar leh thlalak nuiihzatthlak tak tak whatsapp aṭanga an inthawn ṭhin an sawi te phei hi chuan  sawi tur hre ve ta lo chu kal bo daih mai hi a duh ṭhin a ni. Ṭhian ṭha pawh hi a nei meuh lo va, ṭhian kawm hrim hrim pawh hi nuam a ti hran lo. Khawvel changkanna chuan an inchhung a rap ve si lo va, thleng a sil zawha, lehkha a zir zawh chuan an kawmchârah chuan thla eng no riai hnuaia ṭhuta, thli fim dawn heuh heuh chu a tan chuan khawvela thil nuam ber a ni zawk a ni. A chang chuan a mittui te a tla ṭhin a, mahse, a nu leh a nau chu a hnem zawk tur a ni tih a hre bawk si. Bike chak tak takin tleirawl te an phura, an kawt an tlan pel suau suau a’n hmuh changte chuan Ṭhian ṭha hi pawisa nei te tan chauhva neih chi a lo ni em ni, tih ngaituahna te chuan a khat ṭhin a.

A vun te chu duh angin lo no ve lo mah se a hmaifang a ṭhat ve reuh em vangin an veng rawlthar harhvang ve tak 2 chuan an star ve ṭhin a, pakhat phei chu a nihpui ve ta hial a. A nun a tihlim ve hle-in a hria a, hmangaih tak takah chanter ngei a tum a. Ṭum khat chu Zemabawk lamah an ride a, zan a rei dawn chuan haw a ngaih thu a hrilh a, zawlaidi an ken chu an in a, a duh ve lo va. Mahse, a bialpa a zah vang chuan no khat chu a in ve. A vawi khat inna a ni a, a lu chu a hai hle a, tulh leh an tum chuan a duh lo nasa hle a. Rei vak lo hnu chuan a kawp te te chuan chance chu an nei hrang ta a, ani pawh chu a bialpa nen an awm a, a bialpa chuan a zût vel a, a lo in phal ve mai a. A awm bâwr te a zen a, a khap hran lo. Kawr phelhsak a’n tum takah chuan a duh thei ta lo va, a sual ta chiam mai a, mahse, a rui chhe lutuk lo bawk leh, hna rorum tak tak a thawh ṭhin vang chuan tha pawh a lo nei ve viau va, a sual hneh ta lo va. A bialpa chu a beidawng a, “A nih leh tah khan lo awm rawh, ka ṭhianpa ka va be lawk anga ka thlah ang che a,” a ti a. Hnim chungah chuan thaw hluam hluam chung chuan Ruati chu a mu a, van arsi te chu a en a, Pathian kut chhuak mawi tak chuan a rilru a thlamuan a, a thil tawn avang erawh chuan a mittui a tla zawih zawih a, bân phar duaiin a mu zangthal a. Minute 8 vel a ral hnu chuan a inkilh ṭha a, zung tur chuan kil deuh hlek chu a pan a. Chutah chuan a bialpa leh a ṭhianpa titi chu a hre ta hlauh mai. “Ruati chu a va ṭhing awm ve a, i kawpho zawng zawng zingah chuan i sual hlawhchham awm chhun a la ni lo maw? Eng zat chiah nge tunah hian i kawp a?” a ti a, a bialpa chuan, “A nep ve e mai, hmeithai rethei fanu ve mai mai  kan hruai chhuak a, a la induh ve khanglang lehnghal a, amah nen hian 3 ka kawp mek lawm. Ka va thlah anga 1 zawk ka rawn hruai leh mai ang min lo nghak r’u. Ni dangah amah pawh hi kan la tum leh dawn nia,” a ti a. Ruati rilru na lutuk chu mittui pawh a tla thei lo va, a let nghal a. A bialpa chu a rawn phei a, eng mah sawi lovin an inthlah ta a. Khumah chuan a mu a, vanduaina zawng zawng hi a ta emaw tih mai tur hian a awmin a hre ṭhin a. Pathian hian hleih nei lovin ro a rel si chuan duhsak  bik te hi a nei emawni tih a ngaihtuah ṭhin, mahse, a vui chuang lo va. Pathian hnenah chuan a ṭawngṭai a, a muhil zui ta a.

Exam te an han nei chho va, result a chhuah chuan third-ah chuan a pass a, an class-a mi hausa fa te chu ti ṭha pawl an ni a. An zirtirtute chuan a fak hle a, mi chuan an kawm nasa a, Third-a pass ho chu an hau a, “Lehkha zir taima rawh u, in thiam thei lo a nih pawhin taima ve tal rawh u,” ti tein. Zirna hun nei ve lo tan chuan hunawl neih chhuna taihmak bak chu tih tur a vâng hle a, “Anni chu an thiam thei bik a ni chuang lo vang kei aiin, duh duha ei tur petu leh inchhung enkawlsaktu awmpui nei ve ila pakhatna ka ni thei ve tho vang,” a ti rilru a. Mahse, lehkha thiam thei loho chu mi chuan an kawm ṭha peih lo va, zirtirtute pawhin an duhsak lo va. A harsatnate chu mi hnena sawi a zakin a hreh si, zirtirtu tu emaw amah hre thiamtu leh classmate tu emaw hnena sawi a châk ṭhin a harsatna te. Mahse, tu ma’n zawh enah pawh an en lo va, kawng sira lung pakhat lo awm ve ang main an kalsan zel si.

Vanduaina chu a kal tluang zel ni mai tur a ni, pawl 12 final exam hma chuan a nu chu a damlo leh ta hlauh mai a, an inentir a, an sum neih zawng zawng an seng ral a, serious lutuk chu a ni lo va, mahse, doctor te chuan BP sang leh taksa chak lo tiin an lo hrilh a, chawl rih turin an ti a ni. Ni tina cheng 50 a hlawh chuan an in luah man pawh a phuhruk zo si lo, a nau leh ama school fee lah a lo tam tawh bawk si. Tiffin tur atan te chuan a nau chu a zah a hlau va, artui a kansak ziah a, ani chuan chaw-ah chuan dal a chawm nghal tawp a, lunch break-ah chuan tu ma awm lohna hmunah a ei ṭhin a. Ni khat chu, thla luah  man lak a lo hun leh chuan in neitupa chu a lo kal mai loh vangin a han pan a. Zan a ni a, a lo rui angreng khawp mai a, an nu leh a fate chu an zin lai a lo ni hlauh mai a. Chupa chuan a kal mai chu a phal lo va, sawmna ṭihbaiawm tak mai a lo pe a ni. “Zanin chu ka bulah lo awm ve mai la, in luah man pawh hi pek a ngai lo vang,” a lo ti a. Ruati chuan a nu damdawi man atan a hman theih dawn vangin ṭha a ti khawp a, mahse, a thianghlimna chu hralh theiin a inhre si lo. “Ka pu ka thei lo vang,” a ti a, a kalsan thuai a. Mahse, step pen 9 bak a rap thla thei ta lo va. Chu sawmna dukdaklo tak chuan a rilru a la ta em em a. Nula thianghlim ni-a pasal lo neih tum ve ngar ngar a ni si a, mahse, a chak lohna chuan a buan thlu ta zawk si a, retheihna chuan a duh loh ber chu a tih tir ta a ni. A hawi let a, kawngkhar chu a han kik leh a. In neitupa chuan, “Ê lungngai reng reng suh, kei pawh nupui nei lai ka nia, mualpho ka hlau va, nang pawh kum tling lo i nia, i chhe vek dawn sin, kan 2 inkar ni rawh se,” a lo ti a. Tichuan, a mutpui ta a. Na a ti lutuk chu a mituui a luang zawih zawih a. A inthiam thei lo va, ni 3 chhung hial ṭawngṭai lovin a awm a ni. A nu chuan zual lam a pan zel bawk si, final exam a lo hnai a, beih nawn loh hram a tum a. A thlalehah chuan zanah bawk pawisa pe turin a han kal a, kawng chu a lo inhawng deuh va, in  neitupa leh a ṭhianpa chuan zu an lo in a. “Tunlai tleirawlho chu duh duhin an khawih theih lawm, kan in luahtunu pawh hi ka khawih chhe tawh lawm, try ve chhin rawh, a la naupang sia a fresh a nia,” ti ri chuan a thin a vaw dawt a. Engah mah mipat-hmeichhiatna chu tunlai mite chuan an lo ngai lo a ni tih a hre ta a. Step-ah chuan a ṭhu hnawk a, a chhuk leh nghal a, a tukah chauh chuan in luah man pawh chu a pe a. Chu a thil hriat chuan a nun a khawih nasa hle a. Vawi khat mah a mutpui duh ta lo va chuta ṭang chuan.

Tichuan, nite a liam zel a, an in hnuaiah vai mistiri la ṭhalai ve zet zawtho hian an rawn luah a, an inkawm ngeih chho phian a, Mizo ṭhian ṭha a neih loh vang chuan, inhmuh chang taka kawmah a nei hlawm a. Ṭum khat chu KṬP inkhawmah a tel ve a, chuta an hruaitu pakhat chu inkhawm banah biak a tum a, nula pawh a la ni chiah si lo va, a harsatnate chu zawh lova sawi chhuaktu zawk nih a hreh hle a. Mahse, huaisen taka belh tumin tlangval fel tak ni-a a hriat chu banah chuan a falin inhmu ang a ti a. Chupa chuan, “Tihian sawi mai la, ka bialnu-in a lo hria anga a thik vel ang che,” a ti a, Ruati chu a sen ṭâwn ṭawn a, “A ngai leh lo mai e,” a ti a. Lehlam hawiiin a kalsan nghal a, chutia a kalsan mêk lai chuan, “Saw naupangte sawn min lo star ve a, chance neihpui ringawt te min tum nghal vel, tunlai tleirawlho hi an nghal tawh khawp mai,” tih ri leh nui dar dar ri chu a bengah a khawk a, ṭhalai inkhawmah chuan vawi khat mah a kal zui ngai ta lo va…   An inhnuai vaite nen chuan an inkawm zui zel a, ni khat chu an inneitupa-in sawmna a siam ang chiah chuan an siam ve ta mai a. Ruati chu rei fe a inngaihtuah a, Mizopui rin tur a nei tawh si lo va, tin, lo hming chhe dawn pawh ni se vai lakah chuan hming chhiat a har anga mi pawhin an hre lo vang a ti ta a. Ama tan chauh chuan nung se  a inphal lo vang, a ei tur tawk a hmuh a, chenhmun leh hak tur a neih chuan a duh tawk hle a. Mahse, amah hmangaihtu awm chhun- a nu leh a nau a ngaihtuah si a, eng ang pawhin khawlo mah se tu ma’n an care tak tak lo tih a hriat vangin a nu leh nau tan chuan vaiho lakah chuan a inphal ta a, nawhchizawrhna bawihah chuan a tang ta a, chu khur thimpui-ah chuan a zuang lut ta a ni… A chang chuan intihhlum mai a duh ṭhin a, mahse, a nu leh nau a ngaihtuah si. Hrehawm reng rengin a nun a hmang chho va, inthiamlo leh mi neih ang awt reng rengin a tleirawl lai hun a hmang chho ta a ni…

Tihian a ngaihtuah a, “Kan Zoramah hian kan politician hruaitute hi ṭhalaite leh mahni bial ngaihsak a, tuamhlawm thei tak tak awm se, ṭhalaite tan part time job awm theihna tur leh ei zawnna kawng ṭha siam turin hma la thei se… Kan ṭhalai hruaitute hian function leh inhmuhkhawm ngawt ngaihtuah lo se, inkawmna hun ṭha tak te hi siam ve ṭhin se…  Kan zirtirtute pawh hian naupang hnufualte hi an harsatnate zawt ve fo ta se… Kan khawtlang hruaitute hian ruihtheihthil do leh khawtlang chei bawl ngawt hi vei lo se, mi sualte pawh hian sual chhan an nei a, chu chu hriat thiam tumin bei ve se… Mi hausate hian beisei let nei lo hian an sum te hi han hmang ve chhin se malsawmna an dawng ngei ang… Kan Zoram hian kil khat khawi laiah emaw hian Mizo pakhat, ram leh hnam hmangaih em em tum, mahse retheihna leh vanduaina-in a tlakbuak vanga sual kawng zawh ta te hi kan lo awm ve a ni tih hi min rawn hre ve se ka va ti em… Chung Pathian hian chhan nei ṭheuhvin min siam chu a ni si a…   Vanram kan la kai ve te a nih ngai chuan, min siam chhan hi ka zawt ve ngei ang…”


Saturday, June 15, 2013

Mizo: YMA DAY PUALIN CHIBAI



Zonunmawi leh tlawmngaihna hi eng nge maw a nih chiah hriatthiam a har khawp mai. Tunlai phei chuan hnam ang bika mize ṭha chungchuang chhuan tur kan neih han sawi tur a vang ta khawp mai. Nungchang mawi kan tih te hi chu, khawvel ram zawng zawngah inang vek lo mah se, hnam tinte hian an lo nei ve thluah mai; tlawmngaihna te pawh hi ram ṭhenkhatah chuan hming hran phuahin an lo nei ve an tih kha mawle.

Engpawh ni se a hnam anga nun mawi kan inzirtir chhoh leh kan nunpui chhoh zel hi Zonunmawi kan ti thei zel mai ang chu. Tam tak chuan YMA hi an sawisel a, kan tlawmngaihna te pawh hi kan dah ṭha ta a “Tlawmngai takin” tih aiah “YMA takin” tih te kan hmang ta, te kan ti ṭhin. Dikna chen pawh a awm. Amaherawhchu thil reng reng hi kawng hniha ngaihtuah a ṭul awm e. Hmanlai nun kha chu society inkungkaih ṭha tak a ni a, mi zawng zawng eizawnna an inhriatpui-a, loneimi a tam zawk an  ni a, an inhrechiang bawk a, chu vang chuan an duhzawng leh thiltih te chuan a phuarkhawm a ni ber mai. Tunlaiah chuan mahni hna thawhna leh zirna mual mualah kan ṭuan a, thiamthil a inanglo ta bawk si, chutah chuan kan khawtlang nun hi morally-a phuarkhawmtu a awm ve a ngai a ni. Mimal chauh chuan engmah a tihhlawhtlinin a phur zui zel theih si loh. Chutah chuan YMA hi min phuarkhawmtu pakhat a lo ni a, active member pawh ni lo mah ila, Young Mizo a nih vangin ṭhalai kan nih phawt chuan tel ve-ah kan inngai nghal lo thei lo;  midang pawhin an tih chu tih ve chakawm a ni ṭhin a, kan chunga an tih leh mi chunga ṭhat an chhuah kan hmuh te chu kan hmuhin bat neia inhriat vena te a awm ṭhin. Chu vang chuan YMA hi kan a hnam hlawm anga nunmawi lanchhuahtirtu pakhat a ni ve a, Zo nun chawikangtu leh ṭhalaite tihtur àwm min kawhhmuha thil ṭha ni-a langte min khaikhawmsaktu-ah ngai ta mai ila a hahdamthlak awm e. Ṭanrualna chu inpumkhatna-a a awm angin kan hnam min ti pumkhattu a ni ve a tih loh theih loh tlat.

Nungchangmawi hi kan awmna apiangah a lanchhuahtir theih a ni. Nungchang mawi hi a hun leh hmun azira inthlak thei leh keini pawh min thlak theitu a ni, Entirna’n vawiinah chuan puipun ni leh tu emaw, hmelhriat ngai loh awmkhawmna-a hruai leh chhungte bula hruai change-in thlamuang taka siam thiamna te; thil zahthlak deuh an lo sawi palh pawha chhan thiam te hi tunlai khawvel changkanna-a nunmawi lantirna a ni ve awm e. Thil ṭha tih hi a inkaichhawn theih a ni, mi chunga ṭhat kan chhuah chuan ani pawhin kan chunga ṭhat let ve a duh ṭhin, ti chuan mi pahnih aṭanga inṭanin chu thil ṭha chu midangah a darh zel thei ṭhin, ngilngeihna leh ṭhatna chhuah tur hian kan buai lutuk tur a ni lo. ‘Ka lawm e/ka tihpalh a ni’ tih ringawt te hian thu tam tak a sawi thei. Lawmthu te hi ui lo ang u, Computer age pawh ni se, tlawmngaihna hian kan nunah hmun lian tak a la chang thei a ni. Zoram pawna awm te pawhin hnam dang zinga tlawmngaihna kan lantir chuan kan Mizo hnam  chindan a ni a, han ti zauh ṭhin ila kan ram leh hnam hming hi a ṭha zawngin kan puangdarh zel a ni mai….

Eng pawh ni se YMA day chibai vek ule…