Welcome to my dreams

CHIBAI

Thanks for visiting my page. Most of the writings are in Mizo (Lusei/Lushai/Duhlian) [a native language of Mizoram], but there are also some english postings written by me and my good friends. I do hope that they are of some value to you in your daily journey of life. You can check out all the writings from this link:

Contents (Thuziak awmte)

The postings are categorized into five labels, which can be seen at the end of each posting. If you want to get a view of all the postings labelled under that category, you can do so by clicking it at the particular label name. The labels are:

# English Articles
# Mizo thuziak (Lusei Articles)
#Other Language Articles ((Hindi/ Bengali/ Mizo: Hmar/Paite/ Kuki/ Lai/ Mara)
#Informative (Hriat Zauna)
#Mind Bogglers (Ngaihtuah peih te tan)
#Songs (Hla)/ Poems (Chang)/ Quotations (Thusawi)/ Skit

Ka page-a i rawn len luh ve avangin ka lâwm e; sâp ṭawng leh mizo ṭawnga kei leh ka thiante thuziak bakah thil tangkai tur nia ka hriat te ka târ chhuak ve nual a, midangte tâna thil hlâwkthlak tak a nih hi ka thil duh leh thlahlel ber a ni. Thuziakte chu he link aṭang hian i en thei ang:

Contents (Thuziak awmte)


Kan ram leh hnam tluchhe mêk hi ka vei ber mai a ni a. Politician tha leh fel te chu an awm nual ang, mahse kan political system hi a corrrupt tawh a, mi pahnih khat thatin awmzia a awm lo, a system tawp hi thlak a ngai a ni. Ṭhalai, ram leh hnam hmangaih tak tak te hi infawmkhawma bloodless revolution siam a hun ta. Kawng lehlamah kan politician te hi dem ngawt theih pawh an ni lo... Ram leh hnam hi hmangaih hi a ṭul a, i lo hmangaih ve a nih chuan an dinhmuna ding thei turin i inpeih em ka unau?? I ramin a ko che... Ram hruaitute puih theihnaah puih an ngai, puih theihloh chinah tih tur neia kan inhriat chuan ti ang u...

Pu Keivom pawhin tihian a sawi hial a: Ram le hnam ta dinga tu am a na martar chang: lu latu am a lu lak? Pawlitiks khawvela chu, voisuna chawimawia um kha a zingah khaihlumin a um thei a, voisuna tuolthattu Barabbas kha suolna nei lo Isu aiin insuo a ni daih thei bok. Voisuna “hossana’ tia lawm luttu rawl kha a tukah ‘Kraws-ah hemde rawh’ tiin a’n thlak thut thei. Voisuna martar chang kha a tukah tuolthattua puong a ni thei. Voisuna hel hmang le tuolthattua ngai kha a zingah zalenna suolsuoktu, hnampa a hung ni thei bok. Chu ngirhmun tar langna, Robert Browning hla phuok, College kan kai laia kan inchuk ‘The Patriot’ châng tawpna tlar hmasa tak “Thus I entered and thus I go!” ti lai tak khah kha ka zuk hriet suok vang vang chu tie! Ngaituo a suksei ngei.

Ram leh hnam tân enge tih theih i neih ??
[Zoram/Zogam ( not only Mizoram, but a 'Greater Mizoram', the land of the Zos, Zofate chenna ram zawng zawng) thar i siam ang aw...

Zofa - Doesn't matter if you are a resident of Mizoram or if you are a half-blood, as long as a drop of Zo blood flows through your veins... you are my brothers and sisters...

"Lung lungrual zain aw,
Ram kanhnam duhdaw in maw?
Tlangkhatin tlangdang thliar dan lo;
Hnamkhat le hnamkhat cawimawi in,
Zo nunmawi lungrual tein,
Sumtual run rem tlang uh si.
"


Mizoram mi ni loin thlahpawlh pawh ni la... Zothisenin a bual chhung che chuan thlahtu thuhmun kan ni e ka unau..

Zofate hi kan inzarpharh zau ve tawh a, Khawthlang ram changkang deuh zawka awm te phei hi chuan min rawn la hre ve thin angem aw ka ti fo thin. Mahse khawiah pawh awmin enganga mi hlawhtling niin kan ram leh hnam hi ngai loin inhre mah ila kan thisen zunzamah Zothisen a luang tlat si avangin tunge kan nih hi i theihnghilh lo ang u.

"Aw i pianna zolei gam, Etlawm sa'ng e,

Aw a etlawmsa zuun lai leng;

Paakbang in hong lun diing a, Tul lou diing hi,

Aw a etlawmsate giabang zuun lai ni."

Ram tana martyr te hming a dai tawh dawn si lo a, ṭhangtharte chakna petu an ni zawk ang.


"Ram le hnam ta dinga mi tlawmngai hai le
Hringna chen lo inhlantuhai leiin,
Ei hnamin par ang vul ni la nei ngei a ta,
An sakhming thangthar lai mawi zuol a tih.
"

A tawp ber atan, kan rinna tifamkimtu, chung Pathian nung pakhat dik tak kan neih hi hre rengin kan nitin (minute tin) hun i hmang ṭhin ang u. Sualna kan nei theuh e; mahse ṭhat tum mi chuan hma a sawn a ni tih hre thar leh bawk ila.

"Engtiknge Sappui nun ngai lo rengin,
ka nghakhlel, kan lenna hun tur chu...."

Samuel Lalrozama Hmar (Sammy)

s/o Dr.Thangchungnunga

sammywalker@rediffmail.com

sammylrza@gmail.com

ace_of_samz@yahoo.co.in

Mob: +91-9886447684

+91-9612732554


Sunday, May 23, 2010

Mizo: MIZO KA NI ka intihtheih zia kha chu aw!!!!


Kum nga liamtaah khân ka thawhna, ‘World Vision’ office-in Workshop (“Children in crisis Workshop” Delhi), naupang tanpui ngâi te tanpuitu pâwl hrang hrang te ko khâwmin kan huaihawt a. World Vision India-in naupangte tân enge an tih, tih te an share a; chuan organization hrang hrang hruaitute’n naupangte tâna an thawh chhan leh an thawh mêk dân chanchin te an sawi hlawm a. Tah chuan, Mr. Amod K. Kanth, Delhi Police officer, a lo ding chhuak a, a organization chanchin leh a bul tan dan a rawn sawi ta a, “Mizoram-ah Police officer in kum engngemaw chen ka awm a, ka awm chhûng zawngin Mizote’n an mahni theihnghilh a, midang an tanpui nasatzia ka hmuhin min hneh em em a, tichuan, ka term a tawp hnuah Delhi-ah min rawn transfer leh a, Delhi ka thlen hnu lawkin Jehangirpuri, Delhi ah slum (mirethei awmna) a kang ta chiam mai a (1998), tah chuan Mizote mi an tanpui thin dan hre rengin emergency relief ka bei tan ta a, tichuan organization PRAYAS (A registered National Level Voluntary Organisation) hi ka lo din chhuak ta a ni (officially inaugurated in 2000),” a ti a. He hna hi naupang 25 lek atanga tanin tunah chuan naupang 50,000 chuang an tanpui a, centre 17, Delhi-ah neiin, Gujarat, Assam, Bihar leh Nicobar Island thlengin Prayas hi an thawk tawh a ni.

Sawrkar officer a ni bawk nên, Deptt. of Elementary Education & Literacy, Ministry of HRD, Govt. of India in a sponsor ta nghe nghe a. An centre tam zawk chu ka tlawh ve tawh a, naupang case nei (criminal children) te dahna shelter home te (Prayas institute of Juvenile Justice), vocational courses chi hrang hrang te, neiin tunah chuan changtlung takin, thawktu tam tak neiin, mi dangte tân a thawk a ni.

He PRAYAS lo chhuahna bul hi MIZO kan ni tlat mai!!!!! Khami nia a thusawi zo, Mizo ka ni ka intihtheih zia kha chu, ka han hawi kuâl vel a, mizo dang tumah an awm ve siloa. Rilru chhungril chu a nuam vang vang mai. Kan ramah thu pawh sawi miah loin, kan nunin pa tha êm êm leh mi tangkai kha mi tam tak tana malsawmna ni turin kan lo chher chhuak der mai. Tuna phai rama kan awmna theuhah hian kan awmna hmun a mi te’n hmân a Mr. Amod Kanth a’n a hmuh ang khân min hmu ve em? Kan chheh vela naupang leh tanpui ngai ngawih ngawih te, hnam dang ho ang hian kan en liam ve mai mai em ni? Lal Isua ka neih hi eng hunah nge ka tihlan ve thin?

ISUA KHÂN A KALNA APIANGAH TANPUI NGAI, EITUR NEI LO leh DAMLO a tlânbo san ngai lo. Kan nîtin kal pelh mai mai thin te hmang hian Isua kan hnenah a inpuang duh mai thei asin. Mother Teresa paw’n a kalpêl mai mai lo a, chuvang chuan khawvel pum ngaihsan a thleng phâk asin. Ngaihtuah zui zel ila, a taka mirethei te kan tanpui hi Vânramah Lalpa’n ro a rel huna tehfung tur a ni si a (Matthew 25:31-46).

[Article tawi tha tak min ziahsaktu hi ka nî(Aunty), Pi LALNUNMAWII, World Vision India, Delhi Child Restoration Project, Delhi-a a thawk a ni a,Bangalore mizo Weekly official newspaper BMA AW (Vol. XV Issue No. 20. Dated: Aug 16, 2009)-a Editor ka nih laia ka chhuah a ni. An chhungkuain Delhi-ah an chêng. He Vision target group chu – street children Delhi – naupang kum tlinglo hnathawkte; nawhchizuar fâte; bawlhhlawh chhara hralh leh thinte(rag pickers); naupang kutdawh te; naupang, naupang an nihna ang nilo a awm te chhanchhuah leh tanpui a ni. A tam zawk chuan drugs an ti leh nghal! An hna hi a hautakin a challenging em em a, tawngtaipui an ngai hle a ni.

Tin, kan chênna theuhah, ‘keimahni vângin Mizo hming hi a tha ve angem,’ tih ngaihtuah zui bawk ila. – Samuel Lalrozâma Hmar]

Mizo: ZIRLAITE tâna kalhmang thenkhat :


Ve mai mai:
1. ‘Aih’ tih hi zir rawh: A nazawnga movies, party leh hlimhlawpna thenkhata kal hnial hian mi rualpâwl lo takah a chhuah lo ang che. Hnial hreh suh.

2. Vawikhatah darkar 3 aia tam lehkha chhiar suh: Thluak insawizawina hun pêk a tul. ‘30-3-2 rule’ hi lo hmang ve chhin teh, minute 30 zir la, min 3 chawl la [hemi chhung hian lehkha chhiar lam (comics, novel) tilo hram rawh], chuan minute 2 chhung i lo zir hnu chu ennawnna’n i hmang leh dawn nia.

3.Khaw en laiin lehkha zir ching rawh: Zân lama zir mi kan awm rual rualin ni êng (natural light) hi zirna tâna tha zawk a ni tih mithiamte’n an chhut chhuak tlat mai.

GROUP STUDY tangkaina te (lo try ve teh u):

1.Lehkhazir phûrna leh chakna thar (tanpuitu neia inhriatna te nen) a siam thei.
2.Mal riaua inhriatna a hnâwl.
3.Midang hnena thil sawifiah hian kan thil hriatte a tinghet.
4.Kan thil hriatte kan sawiho hian a ngaithlatu tân leh a sawitu tân hriatthiamna a tizual.
5.Midang hnen atangin lehkha zir dan thar tha zawk kan hmu chhuak thei.
6.Zir peihlo viau e tilo chuan midang nêna han zir ho chiah chuan zir tuina thar a chawk chhuak thei, hnufual bîk nih kan hlau miau a.
7.Class-ah chuan zawhna te huai takin kan zâwt ngam lo a ni maithei e, amaherawhchu chutiang chu a ni lo thiante nêna zir ho chuan.
8.A huhova zir hi kan zir hnu leh thiamsa te ennawnna hun tha tak a ni.

Lehkha chhiar dâwnin hengte hi hriat a tha
:
1.Bengchheng leh buai luai luai awm loh laiin chhiar thin rawh.
2.I dawhkan leh zirna bul vel ti fel fai rawh.
3.Hmun ngai hlîra chhiar zir rawh.
4.Êng tha tak hnuaih chhiar thin rawh.
5.Nuamsa (maintain a correct posture)takin thu rawh.
6.I mamawh tur thil engkim la khawm sa rawh, a hnua vei vei ngai lo turin.
7.A ri a chhiar hian hriatna a ti nghet duh bik, bengin a lo register ve zel bawk a.
8.Assignment thenkhat, entirnan maths emaw, science emaw, accounts emaw lam chi tih dâwnin music ngainat zawng, rilru tihahdam tak (ri bur bur lam nilo) ngaihthlak a tangkai duh fo.

Hostel leh inluaha Room-mate nei te tân:

1.Inbiak pawhna hi thil tih tur mâkmawh a ni, inzirtir tawn tur kan nei theuh.
2.Buaina a lo in mung dâwna hriat chuan inhrilh hriat tawn vat a tha, nausên duhawm lo tak chu a lo pian hma ngeiin.
3.Mitin mizia leh nundan inzahtawn thiam a tul
4.Benchhen loh hun/lehkha zir hun intiam lawk fo a tha

*[research conducted by Center for Academic Support (CAS), Prairie View A&M University & Naval Reserve Officers Training Corps (NROTC), USA]

[He'ng thuziak lâkkhawm hi Bangalore Mizo Zirlai Pawl Newspaper-ZIRLAITE KHAWNVAR (Vol. IV Issue No. 11, July 19, 2009 )-a Editor leh Zirlai pâwl President ka nih laia ka chhuah a ni a, point pakhat tal i hman tangkai ve ngei ka besei - Samuel Lalrozâma Hmar]

Mizo: TUKVERH


Kum zabi tam tak ral taa China lalram ropui tak awptu, Ching Dynasty (1644AD-1911 AD) ho lal tawp dawn lam khan mi pakhat, thinchhe deuh mai, Kao Sze-a, China ram hmar lama khawsa chu an khaw mi pakhat a thah avangin an man a. Chutiang misualte hremna chu dam chhung lungin tân emaw an nunna lak sak emaw a ni a. Chu’ng hremna te pumpelh tur chuan a thiantha leh laina hnai te chuan theih tawp an chhuah a, roreltute chu thamna pein kum 8 chhung lungin tâng turin an tithlu thei ta hrâm a.

Tichuan khaw pâwn ramhnuai bula lungin chhengchhe takah chuan an dah ta a. A hman chang apiangin kung-fu a lo zir tawh chu amah chuan a ennawn ve thin a. A tânin chuan tukverh pakhat chauh hi a nei a, chu tukverh atang chuan a bul thingkung lian tak maia zâwng rual che tla, bengchheng tak mai chu a hmuh theih a, a mut pah te chuan a thlir fo thin a, hlimna petu pakhat a ni ve a ni.

Nîtin mai chuan chîk takin a thlîr vel thin a, mizia inang lo tak tak chu an pu hlawm a ni tih a hmu chhuak ta a, an infiamnaa an insual der vel tuma an chêt dân leh a tak taka an insual tuma an chet dan te chu a inanglo a ni tih te pawh a hmu zui zel a. Tichuan rei fê a enthlak hnuah chuan zâwng chêtzia leh mizia chu chi ngaah a then ta a, Kung fu forms (lam dan) chi nga - Lost monkey, Drunken monkey, Tall monkey, Stone monkey leh Wooden monkey te chu a hmu chhuak zui a; tichuan kung fu style thar chu a hmu chhuak ta der mai chu a lo ni. Chu a style hmuh chhuah thar chu Tai Shing (‘Great sage’ emaw ‘Puithiam ropui’ emaw tihna) monkey kung fu tih a phuah ta a, San Wu Kung, Chinese thawnthu lar, ‘Journey to the West’ - a zâwng lal ropui tak hming chawia a sak a ni.

Jail atanga a chhuah hnu chuan, a style hmuh chhuah chu a theh lâr ta a, kungfu style danga mithiam tam tak te pawh a hneh chho zel bawk a, vawiin ni thlenga zir chhoh zel a ni ta hial. Tai Shing kung fu master lâr tak tak thenkhat te phei chu China atangin America ramah pêmin he style hi an zirtir a, eizawnna’n bera hmanga khawsain an inbengbel hlawm a, sum tak tak pawh an hailut mêk a ni.

Chutiang bawk chuan keini pawh hian nitin hian thil tam tak kan tâwkin kan hmu thin a, a tangkai thei ang bera hman kan tum tur a ni. Tin, kan thil tawn te atang hian enge hlawkpuina kan neih theih, tih hi inzawh fo a tha. Hrehawmna te pawh hian thil tha tak a keng tel theia, lungngaia inkaih kun reng mai zawng a hlâwk lo; engkimtithei Pathian kan kiangah a awm bawk a, kan thatna tur kawng hi min kawhhmuh reng fo a ni.

Kao Sze-a pawhin a lungin tân a hmang tangkai a, a hming chu engtikah mah martial arts khawvelah chuan a dai tawh lo ang, keini hian enge kan tih ve dawn ??? Pathianin ram lian lêm lo tak mai min pêk hi engtin nge kan chawisân ang, kan hnam tân engtinnge ke kan pên ve ang le? Engtinnge kan phai awm leh kan hnathawh leh zirna te hi kan hnam tan kan hman tangkai ve ang aw?? Revolutionaries ropui tak tak lo fam ta te nun atang hian zir tur tam tak a awm a, keini, a bik takin thalai te hian ram leh hnam tana thawk turin inkhuar bing chu a hun ve ta i ti ve lo maw ka unau??


[He Article hi Bangalore Mizo Zirlai Pawl Newspaper-ZIRLAITE KHAWNVAR (Vol. IV Issue No. 11, July 19, 2009 )-a Editor ka nih laia ka ziah a ni a; Delhi Mizo newspaper- DUHAISAM(Phur Châng Châng-ly, Vol. I issue No.7, Tahrik ni 13, Tomir Thla, kum Sanghnih leh sâwm)-a tihchhuahah chhuah nawn leh a ni. Kan ram leh hnam hmasâwnna'n engtinnge tuna i dinhmun kha i hman tangkai ve dawn le ka unau - Samuel Lalrozâma Hmar]