Welcome to my dreams

CHIBAI

Thanks for visiting my page. Most of the writings are in Mizo (Lusei/Lushai/Duhlian) [a native language of Mizoram], but there are also some english postings written by me and my good friends. I do hope that they are of some value to you in your daily journey of life. You can check out all the writings from this link:

Contents (Thuziak awmte)

The postings are categorized into five labels, which can be seen at the end of each posting. If you want to get a view of all the postings labelled under that category, you can do so by clicking it at the particular label name. The labels are:

# English Articles
# Mizo thuziak (Lusei Articles)
#Other Language Articles ((Hindi/ Bengali/ Mizo: Hmar/Paite/ Kuki/ Lai/ Mara)
#Informative (Hriat Zauna)
#Mind Bogglers (Ngaihtuah peih te tan)
#Songs (Hla)/ Poems (Chang)/ Quotations (Thusawi)/ Skit

Ka page-a i rawn len luh ve avangin ka lâwm e; sâp awng leh mizo awnga kei leh ka thiante thuziak bakah thil tangkai tur nia ka hriat te ka târ chhuak ve nual a, midangte tâna thil hlâwkthlak tak a nih hi ka thil duh leh thlahlel ber a ni. Thuziakte chu he link aang hian i en thei ang:

Contents (Thuziak awmte)


Kan ram leh hnam tluchhe mêk hi ka vei ber mai a ni a. Politician tha leh fel te chu an awm nual ang, mahse kan political system hi a corrrupt tawh a, mi pahnih khat thatin awmzia a awm lo, a system tawp hi thlak a ngai a ni. halai, ram leh hnam hmangaih tak tak te hi infawmkhawma bloodless revolution siam a hun ta. Kawng lehlamah kan politician te hi dem ngawt theih pawh an ni lo... Ram leh hnam hi hmangaih hi a ul a, i lo hmangaih ve a nih chuan an dinhmuna ding thei turin i inpeih em ka unau?? I ramin a ko che... Ram hruaitute puih theihnaah puih an ngai, puih theihloh chinah tih tur neia kan inhriat chuan ti ang u...

Pu Keivom pawhin tihian a sawi hial a: Ram le hnam ta dinga tu am a na martar chang: lu latu am a lu lak? Pawlitiks khawvela chu, voisuna chawimawia um kha a zingah khaihlumin a um thei a, voisuna tuolthattu Barabbas kha suolna nei lo Isu aiin insuo a ni daih thei bok. Voisuna “hossana’ tia lawm luttu rawl kha a tukah ‘Kraws-ah hemde rawh’ tiin a’n thlak thut thei. Voisuna martar chang kha a tukah tuolthattua puong a ni thei. Voisuna hel hmang le tuolthattua ngai kha a zingah zalenna suolsuoktu, hnampa a hung ni thei bok. Chu ngirhmun tar langna, Robert Browning hla phuok, College kan kai laia kan inchuk ‘The Patriot’ châng tawpna tlar hmasa tak “Thus I entered and thus I go!” ti lai tak khah kha ka zuk hriet suok vang vang chu tie! Ngaituo a suksei ngei.

Ram leh hnam tân enge tih theih i neih ??
[Zoram/Zogam ( not only Mizoram, but a 'Greater Mizoram', the land of the Zos, Zofate chenna ram zawng zawng) thar i siam ang aw...

Zofa - Doesn't matter if you are a resident of Mizoram or if you are a half-blood, as long as a drop of Zo blood flows through your veins... you are my brothers and sisters...

"Lung lungrual zain aw,
Ram kanhnam duhdaw in maw?
Tlangkhatin tlangdang thliar dan lo;
Hnamkhat le hnamkhat cawimawi in,
Zo nunmawi lungrual tein,
Sumtual run rem tlang uh si.
"


Mizoram mi ni loin thlahpawlh pawh ni la... Zothisenin a bual chhung che chuan thlahtu thuhmun kan ni e ka unau..

Zofate hi kan inzarpharh zau ve tawh a, Khawthlang ram changkang deuh zawka awm te phei hi chuan min rawn la hre ve thin angem aw ka ti fo thin. Mahse khawiah pawh awmin enganga mi hlawhtling niin kan ram leh hnam hi ngai loin inhre mah ila kan thisen zunzamah Zothisen a luang tlat si avangin tunge kan nih hi i theihnghilh lo ang u.

"Aw i pianna zolei gam, Etlawm sa'ng e,

Aw a etlawmsa zuun lai leng;

Paakbang in hong lun diing a, Tul lou diing hi,

Aw a etlawmsate giabang zuun lai ni."

Ram tana martyr te hming a dai tawh dawn si lo a, hangtharte chakna petu an ni zawk ang.


"Ram le hnam ta dinga mi tlawmngai hai le
Hringna chen lo inhlantuhai leiin,
Ei hnamin par ang vul ni la nei ngei a ta,
An sakhming thangthar lai mawi zuol a tih.
"

A tawp ber atan, kan rinna tifamkimtu, chung Pathian nung pakhat dik tak kan neih hi hre rengin kan nitin (minute tin) hun i hmang hin ang u. Sualna kan nei theuh e; mahse hat tum mi chuan hma a sawn a ni tih hre thar leh bawk ila.

"Engtiknge Sappui nun ngai lo rengin,
ka nghakhlel, kan lenna hun tur chu...."

Samuel Lalrozama Hmar (Sammy)

s/o Dr.Thangchungnunga

sammywalker@rediffmail.com

sammylrza@gmail.com

ace_of_samz@yahoo.co.in

Mob: +91-9886447684

+91-9612732554


Monday, August 27, 2018

Lehkhabu thar: "Ka tawn hriat"

LEHKHABU THAR
KA TAWN HRIAT
Dr.Thangchungnunga (M.S.Ortho) ziah, ama tawn hriat ngei, rulngan chuk mak danglam bik zia leh ni thum chhung a chuk nawn dan te, thil mak, mak avanga awi har, thu dik ni si te, Pathian awmzia leh tawngtaina a chhan zia, a pu in pasaltha tur a a zirtir dan hautak zet te, Aizawl bomb a nih ngei zia te, Biate khua tual thahna leh hnuchhuina kimchang, awih harsa, dik bawk si hi lo chhiar ve teh.

Synod leh Baptist Bookroom bakah lehkhabu dawr hrang hrangah lei theih a ni ta, zuar chhawng duh leh hrechiang duh tan a biak theih e.

Mob.9774402124 / 9436140385, e-mail : tc_bonner@yahoo.co.in



Saturday, December 30, 2017

Mizo: UFC 219 THLIR LAWKNA LEH BUAINA NEUH NEUH

1. KHUH HAWNNA
Khawvela infiamna thang chak berte zing ami ni chho mek, game rorum leh mi bikte chungnunna tia sawi bawk MMA (Mixed Martial Arts) event lian UFC 219 chu December ni 30, 2017-ah Las Vegas khua tak ni lo LV metropolitan area chhung ami Paradise, Nevada–a T-Mobile Arena-ah neih a ni dawn. Khawvel inher vanga chhak leh thlang hun inan loh vang erawhin India ramah chuan ni 31 zingah live-in kan thlir ve thei ang.

            Khawvelah hian MMA promotion company leh pawl tam tak a awm a, chung zingah chuan Ultimate Fighting Championship (UFC) hi a lian ber leh mi ngaihven ber a ni chho mek. Asia-ah chuan MMA promoter lian ber chu ONE Championship a ni a, India ramah chuan SFL (Super Fight League) hi a ni. Mizoramah pawh MISMA (Mizoram State MMA Association) leh Zonet tang kawpin MFL (Mizoram Fight League) kan nei ve a ni.

            MMA record ziah dan hi la hre ngai lo tan “chak tawh zat –chak loh zat – draw” / “win-loss-draw” tia ziah a ni. MMA weight then dan tlangpui chu:
Strawweight 115 lb (52.2 kg)_____Flyweight 125 lb (56.7 kg)
Bantamweight 135 lb (61.2 kg)___Featherweight 145 lb (65.8 kg)
Lightweight 155 lb (70.3 kg)_____Welterweight 170 lb (77.1 kg)
Middleweight 185 lb (83.9 kg)___Light heavyweight 205 lb (93.0 kg)
Cruiserweight 225 lb (102.1 kg)__Heavyweight 265 lb (120.2 kg)
_______________
2. UNDER-CARD
UFC 219 hi a tel turte leh fight card set a fuh em vangin mi ngaihven a hlawh hle.

BANTAMWEIGHT: Tim Elliott (USA), 15-8-1 vs Mark De La Rosa (USA), 9-0-0
Tim hi Titan FC Flyweight Champion lo ni tawhin The Ultimate Fighter 24 tournament winner/ champion a lo ni tawh bawk; Official UFC Flyweight rankings-ah 11-na a ni mek. Mark hi hneh lo la nei lo a ni a, Jiu-Jitsu- ah Black belt a ni bawk.

FLYWEIGHT: Louis Smolka (USA), 11-4-0 vs. Matheus Nicolau (Brazil), 12-2-1
Louis hi UFC hmain King of the Cage leh Pacific Xtreme Combat-ah te a lo khel tawh a, PXC–ah phei hi chuan Flyweight champion a ni nghe nghe. Official UFC Flyweight rankings-ah 13-na a ni mek. Matheus hi MMA tana tangkai ber tia an sawi Brazilian Jiu-Jitsu- ah Black belt a ni.

MIDDLEWEIGHT: Marvin Vettori (Italy), 12-3-0 vs. Omari Akhmedov (Russia), 17-4-0
Marvin hi Venator Fighting Championship welterweight champion lo ni tawh a ni a; mi tumruh tak ani. Itlay-ah MMA a zir tan laiin duhthusama zirna tha a awm loh vangin London-ah zir turin a chhova; chuta tang chuan USA-ah a chhuk leh ta a ni. Omari hi wrestler tha tak leh sakhaw mi, Sunni Muslim ruh tak a ni a, he fight hi mi tumruh pahnih inbeihna tur a ni dawn a ni.

FEATHERWEIGHT: Myles Jury (USA), 16-2-0 vs. Rick Glenn (USA), 20-4-1
Miles hi Jury Jiu Jitsu leh Brazilian Jiu-Jitsu-ah black belt a ni. Rick hi Professional Fighters League {World Series of Fighting (WSOF) ni thin} featherweight champion leh Midwest Cage Fight featherweight champion lo ni tawh thin a ni. A rawn zik chhuahna Marshaltown chu drugs hluarna a ni a, amah pawh eng mah lo mai atanga chawr chhuak niin rethei taka thang chho ni mah se, tumruhna vangin tuna a dinhmun hi a thlen thu a sawi a, “American dream ka neih chu ka nunpui a ni “, a ti.


LIGHT HEAVYWEIGHT: Khalil Rountree (USA), 7-2-0 vs. Michał Oleksiejczuk (Poland), 12-2-0
Khalil hi harsatna kara sei lian a ni a, kum 2 a nih laiin a pa chu misualin an kap hlum. Amah pawh kum 20 mi a nihin kg 150 vel a ni a, cher duh vangin MMA a zawm a, a hnuah fighter a ni zui ta a, MMA-in a nun a thlak tak zet a ni. Boxer tha tak a nih bakah wrestling leh BJJ a thiam hle bawk. Michal hi “9 winning streak” (a zawna vawi kua chak) nei mek a ni a, a daih reiin a khawih a na a, KO power a nei a ni. TFL (Thunderstrike Fight League) light heavyweight champion a lo ni tawh.
______________
3. MAIN CARD
WELTERWEIGHT: Carlos Condit (USA), 30-10-0 vs. Neil Magny (USA), 19-7-0
Carlos hi official UFC welterweight ranking-ah 7-na a ni mek a,a chak tawhna vawi 30 zinga vawi 28 hi chu knockout emaw submission emawin a ni a, record a nei tha hle. WEC Welterweight Championship leh Interim UFC Welterweight Championship (Nick Diaz henhin) a lo ni tawh bawk. Neil hi official UFC welterweight ranking-ah 8-na a ni ve mek bawk.
Condit hi a fight lohna a rei tawh viau a, mahse seasoned fighter a ni a, a survival skill a tha em am a ni. Chutih rualin Neil hi fight IQ nei tha tak, movement leh striking skill pawh tha tak a ni ve bawk. Fight hmuhnawm tak a ni ang.


WOMEN'S STRAWWEIGHT: Cynthia Calvillo (USA), 6-0-0 vs. Carla Esparza (USA), 13-4-0
Cynthia hi official UFC Strawweight rankings-ah 6-na a ni mek. Carla hi official UFC Strawweight ranking-ah 9-na a ni mek a, khawvela hmeichhe strawweight fighter tha ber tia sawi te pawh a lo ni tawh thin. UFC leh Invicta FC-ahte Strawweight Champion hmasa ber a ni nghe nghe.
Cynthia hian hneh loh a la nei lova, a ground game a tha em em a, wrestling base a ni. Chutih rualin Carla hi grappler tha tak a ni ve tho va, control pawh a nei tha zawkin a lang.

LIGHTWEIGHT: Dan Hooker (New Zealand), 15-7-0 vs. Marc Diakiese (DR Congo), 12-1-0
Dan hi Australian Fighting Championship leh Supremacy Fighting Championships New Zealand-ahte Lightweight Champion a lo ni tawh. Marc hi Congo atangin kum 12 mi a nih laia UK-a pem a ni a; BAMMA, Cage Kumite leh MMA Total Combat-ahte Lightweight Champion te a lo ni tawh.

LIGHTWEIGHT: Khabib Nurmagomedov (Russia), 24-0-0 vs. Edson Barboza (Brazil), 19-4-0
Khabib hi hneh loh la nei miah lo, Combat Sambo World Champion pawh vawi hnih lai lo ni tawh a ni a, UFC Lightweight division-ah #2 contender a ni mek. 2016 International Fighter of the Year award a lo dawng tawh bawk. Edson hi official UFC lightweight ranking-ah 3-na a ni mek a; Renaissance MMA leh Ring of Combat-ahte Lightweight Champion a lo ni tawh. Muay thai pro fighter tha tak a ni thin a, vawi 25 a chak zinga 22 chu KO vekin hnehna a chang a ni.
Khabib hi ground game nei tha tak a nih rualin a striking hi a hlauhawm em em a, chutih rualin Edson hian takedown defense tha tak a neih bakah Lightweight-a striker tha berte zing ami a ni a; game plan tha tan an neih dun ngei a ngaih hmel.

WOMEN'S FEATHERWEIGHT: Cris Cyborg (Brazil), 18-1-0 vs. Holly Holm (USA), 11-3-0
Cyborg hi UFC Women's Featherweight Champion ni lai a ni. Invicta FC-ah World Featherweight Champion a lo ni tawh thin a, IBJJF World Jiu-Jitsu Championship-ah gold medalist vawi hnih a lo ni tawh bawk. Holly hi UFC Women's Bantamweight Champion lo ni tawh leh professional boxer leh kickboxer thin a ni a, vawi tam tak a champion tawh bawk. A pa hi an Christian tha tak, thuhriltu a ni a, amah pawh hi Kristian tha tak a ni. A fighting life hi a nu leh paten an support em em a, a pa phei chuan a fight-na hmunah a telpui ziah thin. Boxing-ah phei chuan a corner-ah te a lo awm thin a ni. Champion lai Ronda Rousey hneh hmasa bertu record a siam nghe nghe.
He fight hi hmeichhe MMA fight history-a pui ber tura ngaih a ni. Cyborg hi striker tha niin a tumpuite hnehsawh takin a lo hneh fo tawh thin a; mahse, footwork tha leh uluk taka strike ve thin Holly a tum dawn vangin a hma ang ngawt a ni tawh dawn lo a ni.


4. BUAINA LO LANG VE FO THIN CHU
Fight event lianah hi chuan buaina neuh neuh hi chu mathei lova thleng a ni thin a, promoter tan pawh a luhaithlak thin fo hle. UFC 189 leh 200 kha a hmunah ka zuk en ve a, 189 phei kha chu official-te kan pui nghe nghe a, a hmunah ngei pawh harsatna tam tak kan tawh thu ka zuk hmu. India rama Live-a lang ve lem lo undercard-ah te pawh hetiang organizer liante pawhin red leh blue corner an tisual ve vu mai kha a ni a. UFC 219-ah pawh hian UFC Bantamweight Champion Dominick Cruz chu Jimmie Rivera nen intum tura ruahman a ni a, mahse Cruz chuan a ban ruh a tih tliah palh vangin thlak a lo ngai a, John Linekar-a an la lut leh a. Vanduaithlak takin ha na a nei hlauh mai a, emergency-a zai a ngai ta si a, Rivera chuan tum tur a nei ta lo va, card atangin an paih ta hlawk a ni. Gökhan Saki leh Khalil Rountree te hi intumtura ruahman an ni a, mahse khup a tihhliam vangin Saki chu thlak a lo ngai ta a, mi thar Michał Oleksiejczuk hi lak luh a ni ta a ni. He card-ah hian Kamaru Usman leh Emil Weber Meek-te intum tura ruahman a ni bawk a, Meek-a visa a fel theih loh vangin at UFC 220-ah intum tura ruahman leh a ni ta zawk a ni. Chutiang bawkin Abdul Razak Alhassan leh Sabah Homasi-te intum tur pawh rokhawlhna vangin UFC 220-ah sawn an ni.

Mizoramah ngei pawh mi thahnemngaite leh sponsor tha tak Dr. Jerry te zarah professional fight night GRIT chu MISMA lamin kan huaihawt ve a, kan Mizote leh north east fighter te promote nan kan ti. Chutah pawh chuan hetiang bawk hian harsatna kan tawk a, Afghanistan lamah bomb lo puah vanga chhungte chan ta an awm a, Afghan leh Bangladesh visa a fel thei lova, a thenkhat an lo inhliam a, UK lamin harsatna an lo nei ve bawk a, flight ticket thlak kual manah sing riat dawn kan sen belh nghe nghe. Mahse, Pathian leh Mizo mipuite zrah kan hlawhtling hram a ni. MMA hi mi bikte tih tur a nih rualin Mizote that theihna game tak a ni a, India ramah football-te pawh ei zawnna tlak a nih tawh angin MMA pawh hi a la nih theih thuai a beisei thu Grit CEO chuan a sawi nghe nghe.

UFC 219-AH HIAN TUTE NGE CHAKA IN RIN VE? EN NUAM U LE.




Monday, October 30, 2017

Mizo: Airport Chhunga Thihna Chhui Chhuah Theih Loh Chu (Kawnspiracy Bawk Em Ni?)

KHUH HAWNNA
______Kan hna thawhna thinna aviation line-ah hian thil mak dangdai tak takte hi a tam ve angreng a, lungte pawh a tileng a, han hawi kir leh zuai ila. Kum 2010 hma lam kha a ni, engineering department-a kan thawhpui Pune lam mi Sanskriti Sinha, senior engineer chu zan dar 10 velah Delhi Airport chhungah thî-a chhar a ni. An hmuhna hmun hi thlawhtheihna tlàn kawng (taxi way) leh ramp area (thlawhtheihna riah hmun) inkar a ni. An hmuh hian a thihna a rei deuh tawh a a lu a chhe hle nia sawi a ni bawk. Doctor-in an post mortem nghal a, motor tè chi in a sut nia thuthlukna siam a ni, tiin Taufeeq Mohammad, Security In-charge (Northern Region), Air Deccan chuan a sawi.

An chhui danin, a sutu motor chu a fimkhur loh vang a ni a, a pèn lohna turah a pen thut vanga mihring kal lai su ta niin a sawi bawk. Sanskriti chuan airport-a him theihna tur a duan dan leh hrai awm zawng zawng a zawm a, high visibility jacket (light-in a chhun a êng/tle thei ang chi) pawh a ha bawk a ni. Delhi International Airport (P) Limited lam chuan an driver-te an chhan ve hle a, an check ngun thu leh uluk taka license renew a nih thu te bakah check thut thut an nei thin thu an sawi bwak a, speed limit te pawh international standard vek hman a nih thu a sawi ve thung.

Air deccan Special Manager, hmeichhia pilot chuan Sanskriti pate chu a room mate te hnena chanchin a hriat hnu minute 15-ah a phone ve chauh thu a sawi a. Chumi hnua an contact leh miah loh thu a sawi bawk. A chanchin hi media lam atangin kan ngaihven tawp mai a ni, a ti. “Engati nge tu mahin a thih dan an sawi loh a, rinhleh pawh an man loh a. Engati nge eng mah thu chiangkuanga min hrilh theih loh?” tiin a vui thu Times of India a hrilh nghe nghe.

______

HUN A RAL ZEL
______Kum khat a ral hnu chuan police chuan scientific leh forensic evidence mumal an neih theih loh thu an sawi a, amaherawchu, dawt sawi leh sawi loh check-na khawl (lie-detector)-in in an check atanga rinhlelh thil thua an man pkhat chu a awm a ni awm a. ‘Follow me vehicle’ khalhtu a ni. Amulya Patnaik, Joint Commissioner of Police (Operations) chuan motor 15 vel an check thu leh mi tam tak an zawh fiah reng thu a sawi a, thla reilote-ah an man chhuah a beisei thu a sawi bawk. Mahse, vawiin thleng chuan thu a awm leh ta lo chu a ni a, nge kan hre ve lo zawk!

______Follow me vehicle hi motor te chi airport liana thlawhtheihna kawng kawhhmuh tura zui theih tura hruaitu a ni. Airport chhungah hian license hran neih a ngai a motor license neih bakah, chumi hnuah chuan a hrana training leh a ngai bawk. Chutiang license neite chauh chuan airport chhungah motor an khalh thei a ni. Thlawhtheihna a lo tum hian engineer-te hna chu bay-ah lo hruai luh a check tur ang ang check a ni a. Traffic police ang main chhungah chuan bat nen, zanah signal light nen kan lo hui thihn a, chumi hnuah a ke-ah jammer kamin a hnar bula kua-ah earphone jack awmnaah vit lutin pilot ten en kan inbe thin a ni. Chutiang ti tur bik chu engineer pahnih hi detail tlangpui a ni a, lo hmuah hi chu pakhatin kan ti mai thin, helper te nen. Sanskruti pawh hi chutianga amaha va kal chu a ni ngei ang. Tin, zanah hian daily inspection neih a ni a, a tlem berah, chumi chunglam weekly leh one year inspection thlengin a neih theih a ni, thlawhtheihna cycle azirin.
______
KAWNSPIRACY THEORY A LO LANG
______Khai le, hetianga han tualthih ngawt mai hi thil mak tak chu a ni ve reng e, airport chuhngah mi 1000 chuang vei luai luaiin motor 500 chuang pawh lo tlan fo ni se, a hun leh hmun azIrin mithiamte tan chuan chhui chuhah mai awlsam awm tak a ni. Mahse, conspiracy theory a lo inchhawp chhuak vet lat mai. Sanskruti hi kei ka ni inti ve chi, mahni ngaihdan ken kawh tlat ching niin an sawi a, a mimalin la intawng lo mah ila, thiante ka atangin a chanchin kan hre ve a. Keini Bangalore base kan nia, anni Delhi lam an ni si a. Khatih lai kha Air deccan leh Kingfisher airlines-in a lei zawha an inchhunfin-na kawnga hna thawh kal chhoh mek lai a ni a, Sum vaibelchhe tam tak a luang ral. Thlawhtheihna thar an lei a, a hlui, contract-a lakte thawn haw leh hralh hunlai a ni chho reng bawk.

Chutih karah chuan Europe leh India inkara thlawhtheihna che velah terrorist group pakhatin bid an lo siam ve a ni awm a, sum tam tak a sen tawh si vangin khatianga thlawhna hlui an lo lei duh chu man tam taka pek mai a ni ta a ni awm a. Company tan chuan ziah bo mai a har lo va, scrap a ni a, a part te a tul anga hman a ni tih a document ziah fel mai theih a ni bawk. Chutiang terrorist-ho chuan training nan an hmang a, eng nge tih chu hriat a ni lo va, a hnu lama thlwahtheihna bo ta, a bikin Malaysia Airlines Flight 370 bo tate nen hian sawi zawm te a awm. Chumi thu kal chu he nu hian a lo hre ru a, dah that a lo ngai ta a ni awm e!

______Mi te ber, motor khalhtu atanga lian ber police lal leh sawrkar hotu thlengin thamna leh political pressure pek vanga vawiin thlenga chhui chhuah theih ta lo nia sawi a awm. A tak nge tak lo chu hriat a ni ta lo va, an chhui chhuah theih loh chhan chu kan police te chak tawk loh vangah puh a ni ta ringawt mai. Rev. Chanchinmawia thinaa mi pakhatina a sawi, “A inrawlhtute hi an lalin anthu em a, chhui chhuah theih a ni lo, block tu a awm,” a tih ang deuhte pawh kha ang khawp mai; ngaihtuahna a ti kal thui hle.

Wednesday, October 25, 2017

Mizo: KAWNSPIRACY NGE KAN ȚHAT TLAN ZAWKNA TURA THUP



March thla a ni a, kum 2010 hma lam deuh kha a ni, India rama mi tinin thlawhtheihna kan chuan theihna tura hma rawn latu, low-cost airline hmasa ber Air Deccan-ah Aircraft engineering zir zawhin kan lut ve a. Chumi țum chu night shift kan neih zawha kan haw dawn lai vel a ni. Airbus Weekly check kan nei a, a ke te kan thlak a, haw turin kan inpeih tawh hle. Mahse, haw mai thei lo tura min dangtu a rawn thleng thut si; zîng hriatreng tlak a ni ngei mai!

Thlawhtheihna hian motor ang bawkin registration nambar a nei ve a, Mizorama motorin MZ kan hmang ang hian India ramah chuan thlawhtheihnate chuan VT hman a ni a, chumi hnuah letter emaw nambar emawin a zui țhin. Airline tin hi bul țanna tur inang pek veka ni bawk. Deccan kha chu AD leh DK pek a ni. Thlawhtheihna tê chi, mi 72 chuan theihna, registration nambar Delta Kilo Charlie (VT-DKC) chu an rawn chuang khat leh țhep țhawp hle a, dan narânin bungrua pawh an nghah leh khawp a, a rit hle.

Coimbatore ațanga lo thlawk lut tur a ni a, țum thei turin ATC chuan clearance a pe a, HAL Airport Bangalore-a runway 27-ah chuan a han țum chu 'hard landing' tia technical lama kan sawi, a țum bur tihna ang vel a ni ang chu, a rawn nei ta hlauh mai a. Tichuan a tleng (skid) nghal a, runway pâwnah a tleng chhuak nghé nghé. Passenger panga chu na vak lovin an inhliam a, a ke bâwr (underccariage) chuan chhiatna nasa tak (major damage) a tawk bawk.

Airport chu darkar nga chhung khàr zui nghal a ni. Inquiry neih nghal a ni a, official announcement pawh media lamah neih nghal niin a tul anga ngaihdam dilnate pawh neih a ni. Pilot-in a țum sual vanga hard landing neih tih a ni. A theih ang angin kan batch chuan kan siampui nghal a, thlawhtheihna pawh a siamna bay-ah hnuh phei a ni a, mahse, thlawk leh thei chi a ni tawh lo. A hnuah French airliner Airlinair chuan a part vel an lak duh vangin an lei ta a ni.

Amaherawhchu, keini a chhûng amite chuan a chhan tak kan hre si a. Ui pakhatin kawng a lo kân tur chu a ke hmalamin a chîl ta a, a tlengpui ta a ni ber mai. Hetianga airport chhung lehzela ui awm hi mak in ti a ni mai thei; mahse, India ramah chuan thil mak vak pawh a ni lo. Airport thar awm hnu hi chuan an awm tawh lo chiang, HAL kan hman lai kha erawh kha chuan tui luan chhuahna kawr pakhat atang hian an rawn lut ru țhin. Ui luh țhinna airport awm chhun kan ni mai ang em âw Bangalore kha, ka ti țhin. Engah vak kan ngai lo va, security lam lah khan an ngai pawimawh lo nge ka hre lo. Mahse, zan leh zing lamah an inlâr tlângpui. Ui pathum phei chu an fing tawh khawp a, runway an kân dawn chuan lehlam lehlam hi an hawi a, hla deuha thlawhna light hmuh chuan an nghak fan fan țhin a ni. Tuk khat chu Venezueala engineer kan thawhpui hian, "Ehe! airport-ah uicho an awm," tiin a au vak a, "Kan thiante a nih hi," kan ti mai a. Zàn lama thlawhna siam zawha khawhar chang pawhin thosi leh ui ten lunglen an hnem fo a ni.

Airlines leh sawrkar tana mualphona a ni a, hetianga ui an vak nuaih nuaih thei hi, mipui lamah chuan pilot thiam loh anga sawi tak mai a ni. A ram ang pawha hmingchhiatna a nih vangin dawt vâr hi sawi zeuh zeuh a lo țul em ni dawn? Eng nge i ngaih ve dàn?


Hetianga thu thup hi avaition lamah hian a tam ve angreng khawp mai a, ka tawn ngeiah pawh a tam khawp mai. Politics-ah phei hi chuan a lo tam dawn nih hi ka tia :D

Saturday, December 17, 2016

Mizo: LAS VEGAS ZIN RIPAWT 2016


(Pic: With UFC Octagon girl camila oliveira)

PATHIAN ZARAH MIN LA RAWN THLANG VE LEH ZEL E…..
                Kum 2015 report kha tah hian ka rawn ti tawh a:  https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10206316445083591&set=pb.1040552642.-2207520000.1481911345.&type=3&theater
Sin city tia an sawi mai, khawvela sual rawng bawlna hmun lian ber, dànin a phal loh awm lohna hmun an tih hial mai, intihhlimna chikim awmna, tunlai Sodom leh Gomorra-ah chuan ke kan zuk nghat ve leh a. Amaherawhchu, nuam tawl tur ni lovin, khawvela a ber inti chinte inelnaa tel turin a ni thung tun țum chu….

 Khawvela sport lar chho mek Mixed Martial Arts (MMA) promoter lian ber Ultimate Fighting Championship (UFC) chuan kum tina vawi khat a huaihawt țhin International Fight Week chu July 4-10 chhung khan Las Vegas, USA-ah a nei leh a. Chutah chuan UFC hall of fame semna bakah kum khat chhunga fight night pui ber tura ruat UFC 200 neih a ni dawn a, UFC thawhpui khawvela amateur MMA body lian ber International MMA Federation (IMMAF) hnuaiah world championship huaihawt a ni bawk. Chuta tel tur chuan IMMAf affiliate body lian ber AIMMAA hnuaiah chuan india team pawh uluk taka Natinoal level event vawi hnih lai kan lo huaihawt tawh atanga tel tur thlan an ni a; chutah chuan ka student pahnih- Rahim (Goa) leh Raymond (Meghalaya) an tel ve nghe nghe. Training pawh kan Baglore gym FitnessTime-ah ka p eve tlauh tlauh țhin. Tin, Pathian zara india rama MMA (Mixed Martial Arts) world championship-a referee hna thawk hmasa ber nikuma ka lo nih hnuah tun kumah pawh khawvel pumah mi 24 chu an han thlang leh a. India ațangin kei chu center referee tura thlan ka ni leh a, ka thianpa Prasad chu judge tura thlan a ni leh a. Nikum khan khawvela MMA promoter lian ber UFC chuan an mi thlan 22 te min sponsor a, tun kumah pawh mi 24 te hi min sponsor leh a.

HARSATKA KÂRA MALSAWMNA
A hma kum khan engkim min sponsor bakah hlawh chhete min pe ve a, tun țumah pawh chutiang chu a ni leh a, mahse, thlawhtheihna man mahnia intum tur a nih tâk si vang chuan India pawisaa nuaih khat dâwn lai a lo nia kal leh haw lam, kei chu Pathian zarah leh kan pawl MISMA support vangin ka lo hmingțha tawh tho va, tun kum chu ka kal rih lo mai ang, kal turte theih tawpin ka lo support ang ka ti a, kan hotute hnenah. Chutah beisei miah lovin USA lama ka țhiannu pakhat chuan ka kal man min tumsak a inhuam thu a rawn sawi leh hlauh mai a, țhiante hlutzia te ka hre chuak thar a, eng pawh ni se nghak rih lawk ang ka ti a. India tem chu kan set fel a, coach leh manager tur pawh ruat an ni a, Visa an han apply ta a. US embassy chu an lo strict thar khawp mai a, mi 9 lai, team coach telin an hnawl ta mai a. Association lam pawh kan hamhaih hle. World body-ah final entry tihfel tawh ani a, flight ticket pawh book vek tawh a ni bawk si. Mi pahnih chuahin an hmu a visa chu. Kan hotute chuan mi 2 dang tal, visa nei sa, fighter țha ve si India bracket awmsa awh khat thei turin zawng ang u, an ti ta a. Amaherawhchu, amateur fighter țha tak, in fit sa, an awm tlat lo mai, chutah chuan kan hotupa ber Daniel Isaac chuan tlawmngai turin min rawn be ta a, sponsor pawh zawnsak min huam thu a sawi nghal a. Kei chuan inngaihtuahna hun min pe turin ka ngen ve a, ka pa ka râwn bawk a, ni hnih ka inngaihtuah hnu chuan a thlawna kal tur a nih chuan chance la ve ta ila, nakin zelah Mizo țhalaite tan sponsor-na kawng a inhawng thei mahna ka ti a. Ka kal theih tâkah chuan India team coach-ah min ruat nghal bawk a.

Tichuan, ka inhuam thu ka hrilh a hotute, kan khua Bangalore-ah audition fight te kan nei nghal a, light sparring, Pathian zarah round khatnaah ka submit (titlâwm) thei vek mai a, chu chu kan hotuten sponsor-tu turte an hmuh a, mang lam pawha ka man phak loh, tv channel lian ESPN huan min sponsor an inhuam thu an sawi ta mai a, chutah chuan Pathian hnenah lawm thu ka sawi nghal a. Beiseina nen training ka țan nghal a. Chutia ni hnih zenzawn ka inbuatsaih mêk lai chuan zingah ka phone a rawn ri ral ral a, India rama sport equipment siamtu lian berte zing ami USI hotupa ber, an managing director chuan min rawn call a, ka kal tur thu ESPN ațagnin a lo hria a, theih anga min puih an duh thu te min hrilh ve lehzel a, an mahni ka tihlar lehchhawn theih nan. Tichuan ka training-na tur hmanrua full set leh BJJ gi (kawr) chu min sponsor ta a, sing thum man vel a ni awm e a vaiin. ESPN chu main sponsor-a an nih vangin phalna ka han dil a, training camp sponsor-tu anga ziah lan min lo phalsak a.

KA THEIH TAWP…
Harsa takin beiseina nei chungin ni 15 chhung lek nei chung chuan Pathian rin chhanin ka in prepare  chho va. Keimah nen Indian figther chu 3 chauh kan ni ta an ni. Tin, kan gym ah chuan chutih laiin kei aia senior an awm bawk si lo, min fuihphurtu leh min enkawltu an awm lo va. A tirah chuan km khat pawh 10kmph-in ka tlân zo thei mang lo va, ni thum hnuah km 2 ka tlan thei a, kan national coach Alana chu Mumbai lama awm a ni a, ka han message țhin a, ka in fit sâwt viau te ka tia, keimah leh keimah ka infuihphur chawp a ber. Tichuan, kâr khat hnuah chuan km 4 chu 11kmph speed-in ka tlan thei ta a, tlan laklawh laiin ka mitte a vai a, a rawn dum khuih khuih țhin. Weight cut ngai bawk si, (
Kg 72 ka ni a, kg 65 nih a ngai a) liquid diet-in ka in chawm bawk nen. Mahse, ka hma lam lawmman awm chu ka mitthlà a, kum hmasa-a medal kan pe laite ka hmu lui a, chau chhe lovin ka tlan thei ta zel a. Kan gym neitupa pawhin weight cut-na țha chi te min pe a, protein powder nen ka ei a, zan lamah phei chuan soup chauhte ka in a, a châng chuan ka zo lo va ka kua te a țha lo va; mahse, ka bei lui zel a, chhunah office lam ka kal a, ka thawhna Shriman Technical solutions lamah kan hna Aviation publication kan buaipui țhin a; ka țhianpa, Airbus leh ATR thlawhtheihna lama project ka khawihpui țhin chuan min awl hlauh bawk a. Kar khat hnuah kg 68 ka ni a, a chângin 67 te ka ni leh a, kar hnih chhunga kg7 paih chu a har khawp mai, fitness maintain a ngai bawk si. Mahse, Mizo tlangval ka ni alawm, ke leh kut a chet theih țhak hma loh chuan tum ram kan pan ang, ka la ti fan a. Sauna suit a awm remchan loh vangin Rain coat ka lei a weight cut nan, pakhat phei chu ka ha thler țhak a, a dang ka lei leh a.

Chutiang zawng zawng karah chuan ka pa-in min support hle a, ka pocket money turte pawh min thawn a. UFC international fight week ah hian MMA bakah MMA tana țangkai em em Brazilian Jiu-Jitsu tournament (JJIF US international open leh IBJJF No Gi open) pawh UFC sponsor-nain huaihawt a ni a, tel ve ngei ka duh thu ka hrilh a kan hotupa hnenah; ka lo buaipui ang, a ti a. Tichuan, weight cut hna chu ka han thawk zel a; diet pawh theih ang angin ka siam fel a, carbs tamna buhfai, alu leh a dangte ka ei ta lo va, protein powder leh soup leh brown bread te ka ei a. Cereal te ka ei bawk, thlai lam nen. A chang chuan ka bei nasa deuh chu kut leh ke te a khùr a; mahse, chu chuan ka theih tawp ka chhuah a ni tih min hriattir vangin lawm takin zan mu ka zâl theih phah zawk a. Ni khat chauh a la awm tihah chuan kg 66 chu ka ni thla a, fitness lam pawh a țha chho viau a, fighter fitness erawh ka tlin lo hulhual.

INDIA KAN CHHUAHSAN
Bangalore ațangin Mumbai panin ka thlâwk chho va, a ruala kal vek tur a nih angin. Chu khuaah chuan rin aiin mi challang ten min lo tuipui a. Maharashtra Chief Minister chuan duhsakna thu nen min lo thlah a. Chumi hnuah Namdev Shirgaonkar- founder President of Futsal Association of India leh Indian Olympic Association-a Executive Board Member naupang ber  ni bawk chuan a țhiante nen min thlah leh a. A hnuah MLA te pawhin duh duha an len mai mai theih lohna hmunah kan kal leh! Politician leh nationalist Shiv Sena hotupa Aditya Thackery chuan a inah thingpui in turin min sawm a, kan va kal a. An in chu lal in ang mai hi a nia, a tirah check gate, main entrance-ah awm a, kan hming chu phone-in an han zawt a, a hnuah an in bulah check gate lo awm leh a, an kawngkhar pawnah chuan security guard țhahnem fe an awm bawk. A pa a thih pawh khan ni thum hnuah an puang chauh a ti, ram pumah buaina chhuah hlauh vangin. Mi fe leh mi be tlangnel thiam tak a ni a, ka experience te leh Mizoram chanchin te min zawt a.  A hnuah .Anil Parnab, Member of Legislative Council, Maharashtra chuan min thlah ve bawk. Chuta țangin Raj Kndra, sumdawng hausa IPL-ah pawh team khat neitu inah kan phei a, a nupui Shilpa Shetty pawh a lo fel khawp mai. An zuninah ka va zung nghe nghe :D



HOTEL LEH A CHHEHVEL
Kan han thlawk thla ta vang vang a, London kan pan a, thlawh kawngah movie thar pathum vel ka en a. Chutah kan han châm deuh a, rei fe kan awm hnu chuan Chicago lam panin kan chhuk leh a, Airport hnaivai vel kan tlawh kual a. Tichuan kan thlâwk leh a, Las Vegas kan thleng ta a. Downtown vêngah kan awmna tur hotel kan han thleng a, an lo zi nuai nuai a. Kan thlenna hotel chu West Gate a nia a, hotel room 2,956 a awm a; chhâwng 30 niin a sàn zâwng chu feet 375 a ni. A hmun zau lam chu acre 64 a ni a, casino hmun zau tak square feet 74,000 lai awh a awm a, Las Vegas-a sports book lian ber a innghat bawk. Chutah chuan Golf, football, basketball, baseball, hockey, soccer, horse racing, boxing leh  mixed martial arts-ah te an inchawi țhin a ni. Pawisa inchawi (betting) hi Ram hrang hrangah dan chi hrang a awm a, US-ah chuan Professional and Amateur Sports Protection Act of 1992 dan hnuaiah a ni a, uluk takin buai miah lovin an keng kawh a ni. Kan hotel chu film chan nan pawh an hmang nual tawh a, 19070 khan Elvis Presley-a concert documentary Elvis - That's The Way It Is kha an shoot a, James Bond film Diamonds Are Forever-ah pawh khan hman a ni. A han lian le hem em khawp a, a chhungah chuan kawng kan bo reng mai a ni. Double room chu sevice apartment ang mai hi a ni a, bed room, choka, dining room leh sitting room te a awm thlap. Kei chu single room min pe a, a zau leh viau tho mai. Kan hotel-ah chuan a hminga coach te lo nih ve takah, mi dang pahnih chu ka fuih phur ve a theih ang angin, zingah te ka tlànpui a, thlaler a nih angin a lum thei hle. Pakhat chu karate lam ațanga rawn tel, official-ah pawh marshal kan tih ang chauha țang țhin hi a ni a, dul kiar em em mai, US kal duh vang ngawr ngawra sponsor lo zawng a ni a, sponsor a hmuh takah chuan a sponsor te chuan fight turin emaw an ti a, chanchinbu leh tv lam zawng zawngah an ti lar si a, mathei lova fighter list-ah kan telh ve tak a ni a.  Thil tiha ti tak tak lo, mai mai nun hi ka ngaihtheih loh ber a nih vangin group photo kan lak zawng zawng pawh ka upload ve peih lo va, a bula lan hrim hrim chu ka duh lo a ni ber mai. Mahse, theih ang tawk chuan ka fuih phur a, a vawi khat full contact tournament khelhna tur a ni lehnghal.

Hunte a awm bawk a, kan vak kual vel a, kum hmasa lama ka lo kal tawh vangin ka inla hr eve iau a. Taxi chuan man hi a han to em em khawp a tawite pawh kali la $20 (1200 vel) a ni nghal zel mai. Strip an tih vêngah chuan hotel lianho a awm a, hotel tin chuan eng emaw bik an nei țheuh a, hotel chhungah sahuan, museum, theatre, leh a dangte a awm nuk. The Mirage hotel kan va tlawh leh a, room 3,044 a awm a, Polynesian-themed resort and casino a ni. US $630 million chuang hmanga sak a ni a, khawvel hotel casino zinga to berte zing ami a ni, an rangkachak tukverhte chu rangkachak phut tak tak hmanga chei a ni. Siegfried & Roy's Secret Garden and Dolphin Habitat a awm bawk a hotel chhungah. Sakei vâr chi (White Tigers, White Timbavati Lions and Leopards) awmna sahuan a nia pakhat chu. Pakhat leh chu Bottlenose Dolphin-ho tual lenna a nia. An dolphin te chu an fing khawp a, hig five te kan inpe vel. Pawnah chuan artificial volcano (tlâng kâng) an siam a, tlai ni tlak dawnah mi tam takin an thlîr țhin. Kawngpui dungah chuan KS ho thlalak leh phone nambar lah an lo sem reng a…

FIGHT VE LEH NGEI E…
                Fight tur chuan Registration kan han ti fel a, thla an la a, kan thawmhnaw leh hmanrua tur chu Grenhill company-in an sponsor a ni. Dan thar an lo siam a, amateur chu pro nena ti danglam turin rash guard (skin tight bân bul) hak ni se, tia rel a ni a. Mi zawng zawngin a thlawnin red leh blue corner set khat ve ve chu kan dawng a. International dan angin amateur chuan kut tuamna (glove), rash guard, gum shield, shin guard vuah a ngai a, heng bakah hian kekawr kan dawng bawk, set hnih theuh. Amateur-ah hian bone to bone contact, ruh leh ruh intauh hi hlauhawm berte zing ami nia hriat avangin, phal a ni lo va, kiu a hman theih lo va, khupin lu a tauh theih loh .

                Ka han inbuk chhin a, 65.8 a nia kan category, 400 gms allowance awm a, 66.1 ka nia, min ngaidam a. A tukah chuan a chiah chiah nih a ngai a. Zanriah pawh ei lovin juice bottle khat ka in a. A tuk zing dar 6 chuan kan han inbuk ta a, 65.6 ka lo ni a, ka lawm hel a. Medical kan han ti leh a, ENT lamin min en a, orthopaedics in min e a, a tawpah MD-in min check a, uluk takin rei fe hnu chuan kan zo va. Thisen test pawh an uluk khawp mai. Nevada state Athletic commission duh dan ang dàn chu UFC leh boxing te pawhin an zawm a. Full body check up kan nei a, a package tawpin a awm a. Thisen lamah Hepatitis ABC bakah HIV test (chutah  chuan p24 antigen leh HIV 1+2 antibodies a tel a ngai a) kan nei a; mit pawh 6/6 an ti emawni, chutiang chu nih a ngai. Vawiin thleng chuan ka lo la positive lo ve zel e :D

Featherweight-ah ka khel a, Libya mi, Middle East-ah pawh no.1 ranking ni lai, lian tak nen kan intum a, weight la zo kan han in-rehydrate leh chu kei 66.8 vel ka ni chho leh nghal a, ani chu kg 70 a ni chho leh nghal thei. Indian fighter chu kan pathum tè chuan kan inbuaipui ve a, cutman te an lo thleng a, mi hang pa chuan ka kut min tuamsak a. A han che rang mai mai khawp a, kei pawh cutman te kut tuam dan zirtirtu chu ka ni ve India ramah chuan, ani chu mit chhing pawha ti zo thei ang mai hi a ni . Ka vawi khatna a nih hi a ti fiam a, a ni lo chiang, ka ti vel a. A hnuah ka han hriat chhuah leh chuan UFC cutman lar tak DonHouse a lo ni reng a! Beisei loh lutuk vanga haina a ni e. UFC Fighter DanHardy chuan UFC Tv-a chhuah turin interview te min rawn neihpui a, a ropui dangdai khawp.

Tichuan, kan kiangah USA BJJ black belt coach pakhat hi a lo awm a, cornerman kan neih loh thu kan hrilh chuan phur takin min corner a. Kan han inbei ta a, kei chuan ka basa ngam ve tawp a. Stand up fighter a nia, a chak ngang mai a. First round-ah ka mitah a hnek fuh vangin thisen a tling a, hmu fiah lovin second round ka fight zui a, Ground lam chu kei aiin a thiam lo va, an coach chuan striking chauhin bei rawh tih thàwm te ka hre pha a. Mahse, a chak em angin ka front kick pawh chuan keimah ka lêng titih zawk a, a hnuaia ka bawhbeh lai pawhin min la nem kang dâwrh thei. Second round break laiin doctor ten ka mit an en a, an titawp ta a ni. Judge te score ah chuan ka hmu hnem zawk a ni awm e țhiante sawi danin. Eng pawh ni se, ka fight a ka theih tawp thleng, kha kha ka tan chuan a hlu ber. Hetianga hun reilote chhunga ka tih țhat em vangin UFC official leh hruaitute mit ka lo tlung ve hle a ni awm a! Kei, ni 15 chauh training leh ani kum têl training chu a inthlauh theih khawp mai. UFC hotupa Dana White-in ka personal email-ah duhsakna mail min rawn thawn a, IMMAF president-in ka Facebook post a share bawk a, ka tan chuan thil hlu tawpkhawk a ni.

Zanah chuan ka lu a hai khawp mai a, kan hotupa chuan a lo ngaihven lutuk lo nge, BJJ ah chuan a hunah a lo register lo va. Mahse, ka kal ta sa sa tam thei ang ber ka fight ang ka ti a,  IBJJF chu a theih ngang tawh lo va, UFC sanction hnuaia Jiu Jitsu international open pawh chu ka tlai tawh vangin last minute registration ka va dil a, email ka thawn a, an lo phal hlauh a. Entry fee $120 bakah $20 ka chawi belh a,  -69kg ah ka khel a. Kan weight-ah kan țhahnem fu a, zingah chuan min thawhpui peih pawh an awm lo va, keimahin ka va phei a, security guard chuan, “Good morning, may God bless you,” min lo ti a, min ti phur zual hle. Kan bracket a tight khawp mai a, Germany leh Uruguay chu ka hneh ve hram a, German ho pawh an lo phakar khawp mai, a na der deuh reng. A hnuah Semi final-ah USA mi nen kan intum leh a. Ani chuan hnung zawnga min vawrh (suplex) laia break fall (him taka tlak) ka tih famkim hman loh vangin ka dar ka sawh a. Ka bân a khawng nghal a. Doctor-in rei fe check hnuah, tawp duh lovin, Mizo tlangval ka nih kha maw, ka chet theih loh hma loh chu ka fight ang, tiin ka bei zui a, kut an beng dur2 nghe nghe a. Mahse, a hnu lawkah la tlu leh chiah chu ban a che thei ta lo va, mathei lovin ka tawp ta a. Bronze ka la ta a ni. Hei hi India in sport jiujitsu world level a medal a dawn hmasak berna a nia, Zofate hi ground game pawh kan lo ti thei a kei aia țha ka hnung rawn zui turin țhalaite duhsakna sang ber ka hlan a ni. Chutia na chunga tumruh taka ka beihna vang chuan US BJJ coach Mr. Walsh (BJJ black belt) leh Mexican fighter te zah ka kai ve hle a, India ramah rawn kal a Mizoram te pawh tlawh an duh thu an sawi hial. Pu Walsh chuan, “Mi huaisen, pasalțha (warrior) dik tak i ni, min ti hial. Gold lak ai pawha hlu a ni awm e.

  
UFC MITE NEN:
UFC Hall of famer Forrest Griffin leh mi dangte nen kan inhmu a, thla te kan laho va, “India hi chu a lian sia, fighter țha engtik nge in rawn thawn ve dawn UFC lamah?” te a ti fiam a. Nate leh Nick Diaz te unau pawhin mipui lawm an hlawh hle a, an rawn uang viau. UFC cage gals țhenkhat nen kan inkawm ve bawk a, an hnathawhah chuan nuam an tih hmel lutuk a, an lawmawm angreng, Indian curry tui an tih thu te an sawi a; kan inkuah ang lâwp lâwp a :P . CM zawng zawnga punk ber CM Punk pawh khabe hmul zawng zawng nen a rawn kal a,  kan in chibai a, kawng sirah Anthony Pettis pawh a lo uang leh hle. Champion dangte pawh kuttum kan intawhtir ve kha.  10th Planet JiuJitsu hmu chhuaktu Eddie Bravo  pawhin min lo lawmpui derv e khawp a, ka hlawhtlinnate. India ramah an branch din dan turte kan sawi dun a.  MMA veteran referee Steve Mazzagati pawhin min fak der ve hle. 

Chumi hnuah, Hun kan la neih siah chuan ka țhianpa nen California lam tlawh turin trip kan book ve a, kawng tluanin driver chuan a sawi fiah a; WWE superstar Undertaker te khua tia kan lo hriat țhin Death Valley te pawh kan tlan pel a, kan naupan lai lâr țhin Bay watch channa tuipui kam te kan tlawh a, Hollywood te leh Beverly hills te kan tlawh bawk a, a ropui khawp mai, sap pawh an tam :D

TLIPNA:
Kum tam tak hna (Aeronautical/Aircraft maintenance leh MMA/MuayThai instructor) vanga tournament a chawlhsan  tawh hnua hetianga lawmman ka han la leh thei hi chung Pathian, ka pa Dr. Thangchungnunga leh chhungte, țhiante leh Mizo mipuite vang liau liau a nih thu a sawi. Zofate hian talent kan nei a, sawiselna leh dinhmun harsa karah pawh hma lam pan ila, khawvel kan hneh ngei dawn a ni. Tin, Sport minister Pu Zodintluanga leh Mizoram media hnenah engtik lai pawha Mizo țhalaite an ngaihven vangin lawm thu ka sawi bawk. Brazilian Jiu Jitsu leh MMA te hi India ramah a la thar em em a, he medal pawh hi India-in international level-a a lak hmasak ber a ni nghe nghe a, MMA-ah pawh Zofate tan mel lung pawimawh tak a ni, UFC sanction-naa fight hmasa ber ka nih angin.  Mi tam takin fighter nih an chak; a kei erawh chuan fighter nih hi ka chak ber a ni lo va, art a nihna anga martial artist țha nih hi ka chak ber a ni thung. Amaherawhchu, nukawng fighter erawh ka ni a, harsatnate hi ka fight chho zel chu a nih hi. Zofate hian inphahhniam a hun change inphahhniam te, hnam dang țawng zir thiam te,h teirei peihna neih te, lehkha chhiar uar te, lehkha thiam hlutna hriat te leh tuar a huna tuar chhel zir te kan zir chhoh zel chuan kan va thleng thui thei dawn em!


Friday, April 22, 2016

Mizo: Thlawhtheihna Black-Box

BLACK BOX request a awm a, post leh lawk ang aw...

DFDR data kan download zo chiah a, zàn boruak thiang chu feet 15-a sâng ațangin ka hîp vel… Ka țhianpa chu ka hnungah a rawn chhuak ve mêk.

Digital Flight data recorder (DFDR), ADR-Accident Data Recorder tih bawk, hi electronic device a ni a, thlawhtheihna electronic system-a electronic instruction pek chhuah leh lâk apiang record-tu a ni. Specific aircraft performance parameters record nan hman a ni. Thlawhtheihna a tlak emaw accident emawa an zawn hmasak ber, data vawnghimtu a ni.

Hei hi "black box" tia hriat làr leh sawi țhin a ni bawk. Data a record te chu accident investigation, leh air safety issue thil analyze nan te, thlawhna khâwl leh part tlachhia en nân te (material degradation) leh Engine thawh țhat leh țhat loh hriat nan (engine performance) te hman a ni bawk. Hetia a pawimawh em vang hian na tak leh chak taka vuak/khawn chawrh (high speed impact) dâwl zo tur leh meialh laka eng emaw chen him thei (heat of an intense fire) tura design a ni.

A RAWNG:
Tin, Black box tih a ni na a, a rawng hi kàngmei laka him tur (heat-resistant) serthlum rawng lar tak (bright orange paint)-a hnawih chhuah a ni țhin, a chhan chu accident palh pawha hmuh awlsam turin. Cockpit voice recorder (CVR) hi a bulah dah a ni țhin bawk a, chu chuan cockpit chhunga pilot-te inbiakna leh thalwhtheihna ațanga ATC inbiakna chi tin reng a record a, a pahnih hian unit khata dah dun a ni fo.


A AWMNA:
A dahna hmun hi thlawhna mei lam [aircraft's empennage (tail section)]-ah a ni deuh ziah bawk. Hei hi thlawhtheihna a tlak pawha engine puak leh fuel kang laka him nana tih a ni. Airbus A320 series-hovah hi chuan a mei lamah hian ding lam (starboard side)-ah hawn theih kawngkhar tereuhte a awm a, chutah chuan luha downloader hmanga download țhin tur a ni. Chu chu Aircraft Maintenance Engineer hna a ni a, operations department lamah theh luh țhin tur a ni. Hei hi avionics engineer-ho hna a ni na a, keini Mechanical (Engine & Airframe) lam pawhin kan ti ngun hle. Thlawhna nâwt faitute leilawn kan hman țangkai hun lai ber a ni bawk awm e

A HMING HI:
Science, computing, leh engineering, lamah chuan khâwl emaw, hmanrua emaw, taksa chi khat eng emaw pawh hi a thil dawn/lâk luh leh pek chhuah chauh hriat a, a chhunga a thawh dan tak hriat chian theih si loh a nih chuan 'black box' tia sawi a ni. A hna hlen chhuah dan (implementation) chu hriat loh/ thim chhah tak ("opaque/black) ang mai a ni. Hengte hi Black Box tia sawi a ni fo: a transistor, algorithm, mihring thluak.
Aviation bikah hian a hming put dan hi sawi dan hrang hrang dang a awm leh nuk a:

1. Thlalak siamtu thlalak siamna hmun- darkroom an tih ang maia a chhung lam hi a thim/dum a ngai a, recording data corruption ven nan. Chu vang chuan black box tia sawi a ni, an ti.

2. Cold War lai, kum 1950 chho khan a vawi khatna atan thlawhtheihna instrument reading mai ni lo, inbiakna audio thlenga record thei khâwl chu Australia mi David Warren-a'n a siam chhuak a, a rawng a sen lar vât vangin "Red Egg" tia sawi a ni nghe nghe. Meeting țum khat an neihin journalist pakhat chuan, "Black box mak dangdai leh țha tak a nih hi," tia a sawi ațanga hman țan nia sawi a ni. He unit hi EMI Minifon wire recorder, kum 1950 chhova West-German manufacturer Protona Monske siam inenthlakna hmanrua (espionage gadget) zulzuia siam a ni nghe nghe.

3. Sawi dan dang leh chu Indopui Pahnihna laia RAF (British Air force)-ho țawng hman uar a ni, tih a ni. Kum 1940-1945 hhung khan electronic khawl thar tam tak thlawhtheihna (a bikin bomber)-ah vuah chhin a ni a, entir nan: Oboe, GEE leh H2S. A hmasa lamho chu kuta siam thîr bâwm, enkhalh (reflection) dâl tura rawng dum hnawih-ah khung a ni hlawm vek a. Hun a vei deuh hnu chuan eletronic khawl thar apaiang chu "box-of-tricks" (mit dawivaih thiamte bâwm) emaw "black-box" emaw tiin an sawi zui ta zêl ni awm a ni.



Huah....

Friday, April 15, 2016

Wai Kru ceremony

Wai Kru (Wai=respect; Kru=teacher) ceremony: demonstration of a pupil's respect & gratitude to his teacher in submission to the teaching & training, at the 12th World WaiKru Ceremony, 2016, Thailand. Khawvela MuayThai hotu lu ber leh thiamna hlan chhawngtu GM Woody hnen ațangain 13th khan dawng lai (India rama, Pathian zara, mi 4 chauh hemi dinhmun thleng thei zingah ka tel ve ta).

It’s an honor to be a student of GrandMaster Chinawut Sirisompan (GM Woody); blessing me with the Red-Yellow (12th Khan-Kru rank) Mongkon/Mangala (traditional Thai head band made of special cotton yarn), which I previously achieved from my teacher- GM Kevin (1 of the only 2 non-Thai GM in the world).

GM Woody is one of the pioneer to bring MuayThai Boran to the west & first to introduce amateur Muay Thai/Boran internationally by organizing amateur world championships since 1996. Setting up a curriculum with Grandmasters from Thailand which is now recognized by the Thai government, Ministry of Sport & Tourism and department of physical education. He is currently the:
1. Chairman of Kru MuayThai Association [The only association that register kru (master, teacher ) worldwide, recognized by Ministry Of Culture, Thailand];
2. President of World Muay Boran Federation;
3. Deputy Director of Muay Thai Conservation Centre (national stadium Bangkok, Thailand).
_________________
'Kru' is a Thai word which means the person who teaches or passes on knowledge to pupils (sid). They are knowledge able, full of perseverance. They practice high moral standards in their way of life, leading very respectable lives. Unlike as in some other Martial Arts over the last few years, where people have reached a certain Level and then Granted themselves dubious Titles, Tradition still plays a very important role in Muay Thai and the candidates for this Title must have the full backing of a Committee of the current Masters as well as Representatives of the Department of Physical Education, Thailand.

We as Muay Thai Teachers or Instructors have a duty to our students and Society in general to help teach younger generations all the traditional values so that they can contribute to society themselves, as well as teaching them all the pure techniques of Muay Thai, plus self control, discipline & most of all respect are all essential elements of this. Generally speaking, one should not show anger or irritation, or offer blunt criticism and applaud the quality of - 'Jai Yen' which literally means 'Cool Heart'.

Thanks to Indian MBAI president Kru Prasenjit for all his support and guidance...